Hemen hemen bütün kadınlar adet öncesi dönemi gerginlikten  şikayetçidir.Yakla??k adet ten 1 hafta önce ba?layan  ruhsal ve fizikler sıkıntılar kadınların ço?unu rahatsız edecek derecededir.Tıp dilinde Premenstruel Sendrom PMS ismi verilen sıkıntılar her kadında de?i?ik belirtiler gösterir, adet görülmesiyle birlikte  sıkıntılar azalır ve bikaçgün içerisinde kaybolur.
Adet öncesi sıkıntılar özellikle yetişkin üreme çağındaki kadınların kar??la?tıkları bir sorundur ve bazen normal hayatını engelleyen bir durumdur. Her yıl yaklaşık 12 kez adet gören bir kadın için her 7-10 gün gibi sıkıntıl? bir dönem yılda toplam 3-4 ay sıkıntıl? bir dönemi ifade eder ki bu büyük bir rakamdır yaşamda ve ki?inin hayat kalitesini dü?ürmektedir.

PMS ne sıklıkta görülür

Aslında her kadında adet öncesi dönemde bazı belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtilerin amac? kadının adet olacağından haberdar edilmesi ve böylece hazırlıksız yakalanmasının engellenmesidir. Bu belirtiler kadınların yarısından daha azında rahatsız edici, ancak dayanabilecek ?iddette olurken, %5 kadında oldukça şiddetli belirtiler ortaya çıkmaktadır. Burada premenstruel (adet öncesi) belirtiler ile premenstruel sendrom arasındaki ayrım? yapmak önemlidir.

PMS kadının ya?antısın? derinden etkileyen sosyal bir durum olarak kabul edilebilir. Amerikada yapılan istatistiksel çalışma bu ülkede kadınların adet öncesi dönemlerinde daha fazla suç işlediklerini ortaya koymaktadır. Ayn? raporda tıbbi ya da psikiyatrik bir hastalık nedeniyle hastaneye yatırılan, intihara te?ebbüs eden kadınların, çocuklarını normalde önemsenmeyecek ufak bazı şikayetler nedeniyle doktora götüren kadınlara önemli bir kısmın? adet öncesine yakın günlerde oldukları görülmektedir.

PMS kimlerde görülür

PMS Üreme ça??ndaki kadınlarda gözükse de; çok ender olarak ergenlik döneminden önce ve menapozda da görülebilir. Sıklıkla 30-45 ya? arsı kadınlarda gözükür. Ailevi bir e?ilim söz konusu olmasına karşın sosyal ,sın?f ve ?rksal farklılıklar göstermez. Doğum kontrol hapı kullananlarda belirtiler ?iddetlenebilir.

PMS nedenleri

PMS’nin nedeni tam olarak belli değildir. Fakat; aşağıdaki şu maddeler üzerinde durulmaktadır.

  • Mineral yetersizli?i (magnezyum , çinko)
  • Vitamin yetersizli?i (A,B vitaminleri)
  • Hormonal dengesizlik (Progesteron yetmezliği ve diğer bazı hormanal bozukluklar)
  • Kan şekerinin düşük olması
  • Vücutta a??rı sıvı tutulmas?
  • Beyindeki bazı kimyasal ileticiler
  • Bastırılm?? cinsel arzu
  • Psikolojik nedenler

PMS’nin belirtileri
PMS bazen tüm vücut sistemlerini a??r şekilde etkileyebilir ve bu durumda her organa ait belirtiler meydana gelebilir. PMS belirtileri hafif adet öncesi belirtileri şeklinde olabilir, doktora başvuracak kadar, ancak dayanılabilir ?iddette olabilir ve i? kaybına, sosyal ilişkilerde sorunlara, kişide depresyona yol açacak kadar şiddetli olabilir.

PMS’nin ruhsal belirtileri depresyona, yorgunluk hissi, a??rı uyuma çevreye ilginin azalması, duygu durumunu dalgalanmalar, sinirlilik gerginlik, asabile?me, üzüntü hali, öfke, dikkat azl??? şeklinde olabilir.
Memelerin olgunla?mas?, büyümesi ve ileri derecede hassasla?ması şeklinde meme belirtileri olabilir.

Vücutta ödemlere (su tutulumuna) ve de?i?ik bölgelerde ?i?liklere yol açar. Bu dönemde vücut a??rl???nda 2-3 kiloya kadar ağırlık art??? olabilir.

Ba? ağrısı, bulantı, kusma, kabızlık, ishal, i?tah art???, a??rı susama alkole tahammülsüzlük, cinsel istek art???, akne (sivilce) ortaya çıkması diğer sık gözlenen belirtilerdir.

PMS tanıs?
PMS tanısı koymak kolay değildir. Adet öncesi dönemde bazı şikayetlerle başvuran her kadına PMS tanısı koymak, kadının gereksiz yere bazı tedavilere ve bunların yan etkilerine maruz kalması anlamına geleceğinden ancak bazı kriterleri ta??yanların PMS tanısı konur. PMS’li kadınların genellikle kendi kendilerine tanı koyarak doktora başvururlar. Ancak bu kadınların çoğunda ya abartılm?? premenstruel belirtiler söz konusudur ya da başka bir hastalık vardır. Tanının düzgün koyulup tedavinin doğru bir şekilde verilmesi için komple bir jinekolojik sorgulama ve muayene yapılmal?, bazı destekleyici laboratuar tetkikleriyle tanıya gidilmelidir.

PMS tanısı koymak için aşağıdaki kriterlerin mutlaka olması gerekir.

  • Belirtilere neden olacak bedensel bir bozukluk bulunmamalıdır.Su toplanmas?, huzursuzluk, depresyon, gerilim gibi belirtiler bulunmalıdır.
  • Belirtiler düzenli olarak ortaya çıkmal? ve kaybolmalıdır. Bu belirtiler siklusun ikinci yarısında ortaya çıkmalıdır.
  • Adet döneminin ilk yarısında en azından 7 günlük belirtisiz bir dönem bulunmalıdır.
  • Birbirini izleyen 3 adet döneminde belirtilerin olması gerekir ve adet gördükten sonra belirtilerin 3 gün içinde kaybolmalıdır.
  • Belirtiler i? yaşam?, sosyal yaşam? ve kişisel ruhsal dengeyi etkileyecek kadar şiddetli olmalıdır. ”yani tüm premenstruel belirtiler sendrom değildir.”

PMS  tedavisi Premenstural sendrom kadının kadınl??? gere?i kanıtlamak zorunda olduğu bir durum de?il, yardımcı olunabilecek ve de olunması gerekli bir düzensizliktir.Burada yapılması gereken ?ey bir kadın hastalıkları uzmanına başvurmaktır. Hekiminiz sizi ciddi bir sorgulamadan ve muayeneden ve de gerekirse laboratuar tetkikinden geçirip, değerlendirecek, Psikiyatrist bir doktorla beraber ilaçl? veya ilaçsız tedavinizi düzenleyecektir. Kendi ba??nıza yapmaya kalkt???nız her ?ey size belki daha fazla zarar verecektir.

İlaç d??? tedavi
Henüz PMS’a tam olarak etkili ilaç bulunamamaktır. Belirtileri hafif ya da orta ?iddetle olan hastalar için ilaç tedavisi dışında alınabilecek önlemlerden iyi fayda görülebilir. Bunlar;

Kadının durumu hakkında bilgilenmesi
En önemlisi psikolojik destektir. Bunun bazı kadınlarda olabilece?i, belirtilerin giderek kötüle?meyece?ini aksine ya?? ilerledikçe azalaca?? olayın hormonlara kar?? dokuların bir tür hassas cevab? olduğu, bir çok kadında bu belirtilerin olduğunu ve tedavisi olan hastalık olduğunu bilmesi gerekir.

G?dalar
Kafein (kahve, çay, çikolata, kola ve bazı ağrı kesicilerde bulunur) PMS ba?l? ba? a?rılarının ve meme a?rılarının kötüleşmesine neden olabilir. PMS’li kadınlar siklusun ikinci yarısında (yumurtlama sonrasında) alkole kar?? a??rı duyarlılık geli?ti?inden bu günlerde alkol alınması PMS belirtilerin artmasına neden olabilir. şişmeleri (ödem) olanlar için sigara azaltılmal? veya bırakılmalıdır. Çünkü nikotin vücutta su tutar hormonal salgısın? uyarır. Sol tarafına yatılarak uyuması genel vücut ödemi olanlar da faydalıdır. Gerekirse tuz kısıtlanmalıdır. Yine diyette kırmız? et azaltılmal? balık , sebze ve meyve tercih edilmelidir.

Egzersiz
Düzenli egzersiz PMS’nin belirtilerini azaltır. Muhtemelen bu durum beyin endorfin seviyesini artırıc? özelliğine ba?lıdır. (Endorfin vücuttan salgılanan “morfin” dir ve rahatlatıc? gevşetici özellikleri vardır.) Ayrıca; vücudun oksijenlenmesini artırır.
Stressiz sağlıklı ve düzenli yaşam, gev?eme teknikleri meditasyon veya yoga gibi yöntemler faydalıdır.
Hobilerle ilgilenmek önemlidir.

İlaçla tedavi yöntemleri

Yukarıda yöntemler yetersiz olduğunda veya ba?tan beri şiddetli seyreden PMS durumlarında ilaçla tedavi yapılır.

Doğum kontrol haplar?. Bu ilaçlar özellikle beraberinde regl düzensizli?i ve dismenore (adet sanc?s?) olan PMS hastalarında fayda gösterir. Ancak bazı kadınlarda doğum kontrol hapı kullanımı PMS’nin ruhsal belirtileri ?iddetlendirebilmektedir.

Aşrı kesici  iltihap giderici ilaçlar Belirtiler ba?lar ba?lamaz düzenli alındığında ve adetin ikinci-üçüncü gününe kadar kullanıld???nda bu ilaçlar özellikle PMS ile beraber adet sanc?sı gibi ek belirtileri olan kadınlarda faydal? olabilmektedir.

GnRH analoglar? Bu hormon ilaçları yumurtalıkları tamamen susturarak östrojen progestron salgısı sıfırlayan ilaçlardır. Dikkatli bir değerlendirme sonrası mutlaka doktor kontrolünde kullanılmaları gerekir. Uzun süre kullanıldıklarında kemik erimesi gibi ciddi sonuçlar do?urabileceklerinden tedavi süresi uzayacaksa beraberinde östrojen takviyesi yapılır.

Histerektomi (Rahimin alınmas?)  PMS’de tüm yöntemler ba?arısız kalındığında yumurtalıklarla beraber rahim ameliyatla çıkarılır. Ancak günümüzdeki etkili ilaçların sayesinde giderek az uygulanan bir tedavi biçimi haline gelmi?tir.

Ödem  şişmeleri olanlar  için tedavi Nikotin ADH (vücutta su tutan hormon) salgısın? uyard??? için sigara azaltılmal? , en iyisi bırakılmalıdır. Sol tarafta yatılarak uyunması genel vücut ödemi olanlarda faydalıdır. Ödem tedavisinde bazı idrar söktürücüler fayda verebilirler.

Mastalji  meme hassasiyeti  için tedavi PMS’li hastalarda mastalji tanısı konur ve fibrokistik hastalık gibi diğer meme ağrısı nedenlerinin ortaya çıkarılması için komple bir meme muayenesi yapılmalıdır. Mastalji tedavisinde memelerin alttan iyi destekleyen bir sütyenin gece gündüz kullanılmas?, kafein alımının kısıtlanması sigara içilmemesi ço?u hasta için yeterli olur. G?dalarda ya?ın azaltılmas?, diüretik ve A, B, E vitamini kullanımı da bazı hastalarda olumlu sonuçlar verir. Gerekli durumlarda danazol ve bromokriptin gibi ilaçlar da kullanılabilir.

Ruhsal belirtileri için tedavi Ruhsal belirtiler basit duygusal dalgalanmaları şeklinde olabilece?i gibi a??r depresyon şeklinde de ortaya çıkabilir. Tedavide antidepressan ilaçlar ve gerekli durumlarda psikiyatrik değerlendirme sonucuna göre daha farklı ilaçlar kullanılabilir.

?u anda Amerika’da yeni bir ilaç deneme safhasında (PH80 ilacın şu andaki ismi, piyasada belki başka isimlerde de verilebilir) ilaç burundan kullanılan bir sprey ve bu adet öncesi gerginlik belirtilerini yok ettiği veya hafiflettiği bildiriliyor, daha deneme gruplarında kontrol a?amasına yeni ba?lanıyor, yani bize gelmesi 2-3 yıl? bulur sanıyorum tabi sonuçları olumlu olursa. Her adet döneminizde kendinizi üzgün sıkıntıl? veya duygularınızda hızl? oynaklık varsa ve zevk veren etkinliklere kar?? ilginiz kayboluyorsa tedavi olarak bir ayınızın her gününü daha mutlu ve dolu dolu ya?abilirsiniz.