Adet sancıları ( Dismenore) Adet kanaması esnasında ya da hemen öncesinde kasıklarda ortaya çıkan rahatsızlık ve kramp tarzında a?rılara dismenore ya da menstrüel kramp adı verilir. Adet sanc?sı alt karın bölgesine lokalize, sırta ve bacaklara yayılan yaygın bir a?rıdır. A?rı genellikle adet ba?lamadan 1 gün önce ba?lar. Adetin ilk günü çok şiddetlidir ve en çok 2-3 gün sürer. Adet sanc?sı olan kadınlarda aynı zamanda bulantı, ba? ağrısı, kabızlık veya ishal yakınmaları da izlenebilir.

Dismenorenin Sebepleri

Sancıl? adet görme aslında normal adet görme mekanizmasının önemli bir parçası olan, adet kanın? dışarı atmaya çalışan uterus  rahim kasılmalarının kadın tarafından a?rı şeklinde hissedilmesidir. Genel olarak yumurtlamanın olduğu adet sikluslarında sancıl? adet görülür, yani adet döneminde bir miktar dahi olsa sanc? olması oldukça normaldir ve kadının o adette yumurtladı??nın göstergesidir.
Sancıl? adet görmenin nadir görülen nedenleri arasında serviks (rahim a?z?) giri?i, kürtaj, enfeksiyon gibi nedenlere bağlı olarak daralm?? olması ve buna bağlı olarak adet kanının “zorlukla atılması” ve spiral kullanımı yer alır.

Seconder dismenore
Sekonder dismenore ise masum bir hastalık değildir. Genelikle üreme organlarını içine alan bir hastalığın göstergesidir. Özellikle endometriozis denilen hastalıkte belirgin olarak adet sanc?sı vardır.

Sekonder dismenore nedenleri

  • Endometriozis
  • Yumurtalık kistleri veya tümörleri
  • Pelvik inflamatuar hastalık (PID)
  • Miyomlar
  • Uterus polipleri
  • Rahim içi yap???klıklar
  • Rahim içi araçlar
  • Rahim boynu darlıklar?
  • Rahim tümörleri
  • ?mperfore hymen (kızlık zarının adet görmeyecek şekilde tam kapal? olması)
  • Çift uterus veya uterusda septun bulunmas?
  • Enfeksiyonlar

Eğer a?rılar

  • Normal zamanında gelen bir adet kanamasına e?lik etmiyorsa
  • Her zaman olduğundan çok daha şiddetli ise
  • 2-3 günden daha uzun sürüyor ise
  • Her zaman olandan daha farklı ise
  • mutlaka bir hekim kontrolünden geçilmesi gerekir.

Ne zaman jinekolojik değerlendirme gerekir?
Adet sancıları ağrı kesicilerle kontrol altına alınabiliyorsa ve başka bir jinekolojik belirti yoksa jinekolojik muayene gerekli değildir. Ancak adet sancıları çok şiddetli olup genel iyilik halini etkilemeye ba?lam??sa ve/veya i? kaybına neden oluyorsa mutlaka jinekolojik değerlendirme yapılmal? etkili bir tedavi uygulanmalıdır.

Tedavi nasıl yapılır
Orta dereceli bölgesel sıcak uygulama iyi gelebilir. Bunun için sıcak banyo ya da ayaklara sıcak uygulama (sıcak bir havlu, termofor) önerilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta sıcak uygulama direkt karına yapılmamalıdır; çünkü karın içerisinde herhangi bir iltihabı reaksiyon varsa bu karın zarına yayılabilir ve oldukça tehlikelidir.

Tedavisinde anti inflamatuar non-steroid grubuna giren ağrı kesiciler oldukca etkilidir. Kullanımına adet ba?lamadan bir gün önce başlandı??nda etki daha da belirginle?ir. Aşrı kesicilere rağmen a?rı kesilmemi?se doğum kontrol hapları kullanılabilir.

Her zaman iyi beslenme ve bunun adet kanaması sırasındada sürdürülmesi ağrıyı azaltmada da etkilidir.
Eğer kişide adet kanamasından önce ba? ağrısı, karında ?i?lik,…vb problemler oluyorsa adetten 1 hafta önce tuz kısıtlanmasına gidilebilir. Yine do?al idrar yaptırıc? olan maydanoz, ?hlamur, ku?konmaz gibi besinlerin bu dönemde alınması ödemi(vücutta su toplamas?)ve ödemin neden olaca?? rahatsızlığı giderir.Yine diyette B vitamini (Et, balık, karaciğer, kurubaklagiller, ye?il yaprakl? sebzeler, diğer sebzeler… ) ve Mg (magnezyum)’dan zengin besinlerin (Ya?l? tohumlar(fındık, f?stık, susam…vb.), koyu ye?il yaprakl? sebzeler, ö?ütülmemiş tahıllar(kepekli ekmek) alınması bu dönemde oluşan rahatsızlıkları ve ağrıyı gidermede yardımcı olur.

A?rıy? gidermede kullanılan bir diğer yöntem düzenli egzersizdir. Kas tonüsünü güçlendirici egzersizler ve nefes egzersizleri dismeonoreyi kontrol eder. Menstrual problemleri önlemek ve kas tonusunu artırmak için yüzme önerilen bir egzersizdir. Bunun yanında ki?inin ev ortamında yapacağı hafif egzersizlerde ağrıyı azaltmada yardımcıdır.

Düzenli uyku,gerginliği azaltaca??ndan ağrıyı kontrol etmede kullanılır.

Psikolojik faktörler primer (1.cil) dismenorenin nedenlerinden biri olarak kabul edilir. Bu yüzden cinsiyete ilişkin olumlu duyguların sergilenmesi a?rının azaltılması için önemlidir.

Adet kanaması öncesinde ve esnasında kahve, çay, kola, çikolata gibi kafein içeren gıdalardan uzak durulmas?, karın bölgesine masaj yapılmas?, uzun süre ayakta durmaktan ya da yürüyü? yapmaktan kaçınılması şikayetler üzerinde olumlu etki yaratır. A??rı yorgun, sinirli ki?ilerde adet sanc?sı daha fazla görülür. Bu nedenle kanama esnasında dinlenmek son derece önemlidir. Yine kabızl??? olanlar bu sancıları daha şiddetli ya?arlar. Lifli gıdaların bol tüketilmesi kabızl??? önler. Bol miktarda su içilmesi, sigaradan uzak durulmas?, fazla miktarda alkol tüketilmemesi gibi basit ve kısa süreli önlemler ile sancıl? adet kanamaları biraz daha rahat geçirilebilir.