Anjina pektoris Gö?üste zaman zaman a?rılardan şikayet ederiz hafif agrılar, geçiçi a?rılar önemsenmez fakat birçok etkenden kaynaklanarak anjina pektoris ?okları meydana gelebilir. Kalp bölge­sinde şiddetli a?rıyla ba?lar. A?rı zaman zaman sol kola da yayılır. Hasta ölüm korkusuyla kar??an a??r bir iç s?­kıntısı duyar; terli ve solgundur. Elini gö?süne götürerek bir an konu?amadan durur. Bu durum kalbin normal işlevine dönmesiyle birkaç dakika içinde orta­dan kalkar.

Nedenleri
Anjina pektoris nöbeti birçok etkenin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Erkeklerde kadınlardan dört kat fazla gö­rülürken menopoz sonrasında bu oranın e?itlenmesi hormonal etkenlerin önemi­ni gösterir. Hastalık en çok 40-50 ya? grubunda ortaya çıkar; 30 yaşından gençlerde çok az görülür. ?statistiklere göre i? de bir etkendir; serbest meslek sahipleri ve i?adamları arasında hastalık daha yaygındır. A?ın sigara tüketimi, zorlu bedensel çal??ma, so?uk hava, güçlü duygu ve heyecanlar da bu etken­ler arasında sayılabilir. Bütün bu etkenleri harekete geçiren olay ise kalp kasma oksijen taşıyan koroner atardamarlardaki işlev bozukluğu­dur. Kalp dokusuna yeterli miktarda kan ve oksijen gitmemesi, yukarıda söz edilen etkenlerin de eklenmesiyle ?id­detli göğüs a?rılarına yol açar.

Kalbi besleyen koroner atardamarla­rın dokulara yeterli kan ve oksijeni ta??yamaması üç biçimde açıklanır:

  • Birincisi, koroner atardamar du­varlarında ya? moleküllerinin birikerek darl??a yol açmasıdır. Koroner atarda­marlarda daralma ve sertleşme (aterosk-leroz) varsa kalbin kan gereksiniminin önemli ölçüde arttığı a??r i?, so?uk ha­va, a?ın güç harcama ve duygulanma gibi durumlarda daralan damarlar gerekli kan? kalbe ula?tıramaz. Böylece anjina pekîoris ortaya çıkar.
  • ikinci açıklama daha önce sırala­nan etkenlerin koroner atardamarlarda kasılmalara (spazm) yol açmasıdır.
  • Üçüncüsü ise kalp dokusunun a??rı oksijen tüketmesine yol açan adre­nalin ve noradrenalin gibi bazı hormon­ların üretiminin artmasıdır. A?ın fizik­sel etkinlik, duygulanma ve gerginlik durumlarında dola??ma bol miktarda adrenalin ve noradrenalin salgılanır. Bu durumlarda ortaya çıkan anjina pekto­ris, kalbe yetersiz oksijen gelmesinden de?il, kalp gereksiniminin at???nın artmasından kaynaklanır; koroner atardamar­larda işlev bozukluğu yoktur.

Belirtileri

îlk nöbet genellikle hastanın son derece sağlıklı göründü?ü bir sırada gelir, yü­rüyü? sırasında, spor yaparken, i?yerin­de ya da bir film seyrederken ani göğüs ağrısı ortaya çıkar. A?rı göğüs kemi?i­nin arkasında yo?unla?m??tır. Omza ve sol kola yayılabilir. Ayn? anda derin bir iç sıkıntısıyla so?uk terleme belirir ve hasta yaptığı i?i bırakır. A?rı kısa bir süre sonra yok olur. Bu ilk nöbet birkaç ay yinelenmeyebilir. Ama ağrıyı getiren ko?ulların bir kez daha var olması duru­munda yeniden ortaya çıkabilir. Be? tür anjina pektoris tanımlanmıştır:

Efor anjinas?. Hastalığın sık rastla­nan tipidir. Nöbet fiziksel etkinlik sıra­sında gelir. Yürüyü? sırasında ortaya çıkması ve hastayı sık sık durmaya zor­laması nedeniyle ABD’de “vitrin hasta­l???” adıyla da anılır.

So?uk anjinas?. So?uk hava damar­larda büzülmeye yol açar. Bu daralma­nın koroner atardamarlan da etkilemesi sonucunda anjina pektoris ortaya çıkar.

Heyecan anjinas?. A?ın duygulan­malar kalbin oksijen gereksinimini art?­rır. Koroner atar damarların artan ge­reksinime uyum sa?layamaması anjina pektorise yol açar.

Dinlenme anjinas?. Görünürde an-jinaya yol açacak herhangi bir neden yokken ortaya çıkar. Nöbetler yineleyicidir ve nedereyse aralıksız sürer.

Yatma anjinas?. Nöbetler geceleri ve ö?leden sonraları gelir. Efor anjinasından daha hafiftir, ama daha uzun sü­rer. Kan basıncının ani yükselmesi so­nucunda koroner atardamarların kasıl­ması nedeniyle ortaya çıkar.

Yalanc? anjina pektoris. Bunlara ek olarak anjina nöbetine benzeyen gö­?üs a?rıları da vardır. Kalp d??? organ­lardan kaynaklanan a?rıların gö?se yansıması da anjina nöbeti gibi algıla­nabilir. Kalpten kaynaklanmayan bu a?rılara “yalanc? anjina pektoris” adı verilir.

Tedavisi

Anjina pektoris nöbetleri uzun süredir ba?arıyla tedavi edilmektedir. Anjina tedavisinde mucize yaratan trinitrin ad­l? ilaç koroner atardamarları genişlete rek kalbe daha fazla kan ve oksijen ta­??nmasın? sağlar. Ağızda eritilerek al?­nan bir trinitrin tableti, anjina nöbetini birkaç saniye içinde ortadan kaldırabi­lir. Anjina pektoris hastalarının trinitrini yanlarından ayumamalan gerekir.
Anjina pektoris tedavisinde kullan?­lan başka ilaçlar da vardır. Bunların hepsi koroner atardamarları genişlete­rek kan ak???n? kolaylaştırmaya yönelik­tir. Ayrıca nöbetlerin tipine, sıkl???na ve ?iddetine göre çalışma yaşam? yava?la­tılmal?, so?uk iklimlerde yaşamaktan kaçınılmalıdır.

Cerrahi giri?im

Son yıllarda ilaç araştırmalarında sa?la­nan önemli ilerlemelere kar??n, bazı an­jina pektoris olgularında ilaç tedavisi sonuçsuz kalmaktadır. Bazen de ba?lan­gıçta etkili olan trinitrin bir süre sonra etkisini yitirmeye ba?lar. İlaç tedavisi­nin etkisiz kald??? bu durumlarda genel­likle cerrahi giri?ime başvurulur. Amaç, görevini yapamayan koroner atardamar­ların besledi?i kalp kası ile aort arasında bir kan köprüsü kurmaktır. Bu cerra­hi giri?im iki yöntemle gerçekleştirile­bilir. Vineberg yöntemi adı verilen do­layl? yöntemde meme iç atardamarı kalp kasma (miyokart) ba?lanır. Koro­ner baypas (by-pass) denen dolaysız yöntemde ise bacaktan alman bacak toplardamarının bir bölümü kullanıla­rak aort ile kalp kası arasında ba?lant? kurulur.

Vineberg yöntemi
Kanadal? kalp cerrah? Arthur M. Vineberg’in 1950?lerde geli?tirdi?i ve daha sonra yetkinleştirdi?i ameliyat yöntemi­dir. Bu yöntemde köprücükalt? atarda­marının bir kolu olan meme iç atarda­marı belli bir düzeyde kesilerek ucu kalp kasının  ön yüzünün içine bir tünel gibi birleştirilir. Paha sonra yan atarda­mar kollarının da gelişmesiyle kalp kası yeterli ölçüde kanlanabilir ve böylece anjina belirtileri ortadan kalkar.
Vineberg cerrahi giri?imi ku?kusuz etkili bir tedavi yöntemidir. Ama sonuçlarının hastada yavaş ortaya çıkma­sı ve yöntemin teknik aç?dan zor olma­sı nedeniyle çok yaygınlaşmam??tır. Gene de doğrudan koroner baypasın uygulanamadı?? sol koroner atardamar bozukluklarında Vineberg yöntemine başvurulur.