hastalıklar

Ankilozan Spondilit

Omurga ve le?en kemi?indeki eklemleri tutan, özellikle bel bölgesinde hareket kısıtlıl??? yapan, kronik  süregen bir romatizmal hastalıktır. Omurganın hareketini sa?layan eklem ve ba?larda gelişen iltihap sonucunda, eklem ya da kemikler hareketlerini yitirecek şekilde birbirleri ile kayna?abilir. Omurga dışında kalça, diz ve ayak eklemlerinde de iltihaplanma görülebilece?i gibi az sayıda hastada çeşitli organ bulguları gözlenebilir.

Ankilozan spondilit belirtileri
Hastalığın ?iddeti ki?iden ki?iye de?i?iklik gösterir. Ciddi tutulumu olan hastalarda omurganın hareketlerini tamamen kısıtlayabilir. Buna kar??n, sadece sabahları olan hareket tutuklu?u ya da bel ağrısı dışında hiç bir yakınması olmayan hastalar da görülebilir. Omurgay? etkileyen romatizmalar spondiloartritler olarak isimlendirilmektedir. Ankilozan spondilit dışında, sedef hastalığının, iltihabi barsak hastalıklarının ve Reiter sendromunun da omurgada iltihaplanma yapabildiği bilinmektedir.
Ankilozan spondilit erkeklerde kadınlardan 2-3 kat daha sık görülür ve genellikle erken  16-35 ya? larda  ba?lar.

Ankilozan spondilit nedeni
Ankilozan Spondilitin nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Hastalığın nedenleri arasında kalıtımsal faktörlerin önemli bir yeri vardır. Belirli bir doku grubunu  HLA-B27 ta??yanlarda bu hastalığın gelişme riski belirgin olarak artmaktadır. Yine de HLA-B27 doku grubunu ta??yan herkeste hastalık geli?ecek diye bir kural yoktur. Kalıtımsal nedenler dışında ba?ta mikroplar olmak üzere çeşitli çevresel faktörlerin de hastalığın gelişimine katkısının olduğu düşünülmektedir.

Ankilozan spondilit  tanıs?
Bel bölgesinde genellikle 3 aydan daha uzun süren a?rı ve hareket kısıtlanması her zaman ankilozan spondiliti akla getirmelidir. Bel ağrısı özellikle istirahat döneminde belirgindir. Hasta gece ya da sabah a?rı ve hareket kısıtlıl??? ile uyanabilir ve hareketle bel ağrısı ve tutukluluk azalır. Ço?u hastada belirtiler, omurganın bel bölgesinde ba?lamakla beraber bazı hastalarda sırt ve boyun a?rıları da gözlenebilir. Bazen de kaburgaları omurgalara ve göğüs kafesine ba?layan eklemlerde tutulum olabilir.  Bu durumda hastada nefes alırken göğüs kafesinin genişlemesinde azalma gözlenebilir. Ayrıca omuz, kalça ve ayak eklemlerinde de tutulum görülebilir. Ço?u hastada topuklarda a?rı ve sert yüzeye basamama gibi yakınmalar olabilir. Bazı hastalarda genellikle tek gözde tekrarlayan iltihaplanmalar gözlenebilir. Gözde kızarıklık ve ???ktan rahatsız olma ve bulanık görmeye yol açabilen bu rahatsızlı?a “ön üveit” ismi verilmektedir. Sistemik bir hastalık olduğundan aktif dönemde ate?, i?tah azalması ve yorgunluk da görülebilir. Ankilozan spondilit kadınlarda genellikle daha hafif ve farklı seyredebilir.
Laboratuvar testlerinde sedimentasyon hız? yüksek olabilir, kansızlık saptanabilir ve HLA-B27 (+) bulunabilir. Omurga ve le?en kemi?inin röntgen filmlerinin çekilmesi de tan?da çok yardımcı ve genellikle yeterli olmaktadır.

Ankilozan Spondilit  Tedavisi

Erken tan? ve tedavi, a?rı ve eklem ve ba?ların birbiriyle kayna?ması sonucunda gelişen hareket kısıtlıl???nın önlenmesinde önemlidir. A?rıy? ve hareket tutuklu?unu azaltmak amac?yla steroid olmayan antiromatizmal ilaçlar kullanılmaktadır. Hastalığı a??r seyredenlerde ve omurga d??? eklem iltihabı olanlarda sulfasalazin ve metotreksat gibi ilaçların olumlu etkilerinin olduğu düşünülmektedir.
Egzersiz, hastalığın en önemli tedavi yöntemlerinden birisini oluşturmaktadır. Eklemlere yönelik yapılan egzersizler, bu eklemlerin normal hareketini ve esnekli?ini korumada yardımcıdır. Solunum egzersizleri akciğer kapasitesini korur. Uygun yatma ve yürüme pozisyonları, karın ve sırt egzersizleri normal duru? şeklini korumada etkilidir. Yüzme ankilozan spondilit için en yararlı egzersiz ?eklidir. Egzersiz programının ana amac?, devam eden iltihabın önlenmesinden çok, hareket kısıtlıl???nın ve vücut duru? bozukluklarının engellenebilmesidir.
Özellikle kalça eklemindeki iltihaplanmaya ba?l? ciddi hareket kısıtlılıklarında bu eklemin protez ile de?i?tirilmesini sa?layan cerrahi giri?imler çok yararlı olmaktadır.
Hastalığın sürekli olduğu unutulmamal? ve tedavinin etkinli?i düzenli kontrollerle izlenmelidir.