Genelde kadınlarda görülen cinsel ilıkide a?rı sendromlar?,  ilişki esnasında iki taraf?da rahatsız ederek sağlıksız bir ilişki veya sonu husranla biten bir cinsel ilişki te?kil eder. A?rı ortaya çıkması disparoni adın? alır. A?rının nedeni organik bir rahatsızlık olabilece?i gibi, psikolojik de olabilir. Bunun ayrım? ise komple bir jinekolojik muayene ile yapılır.
Disparoni eğer ilk cinsel ilişki deneyiminden beri varsa birincil, sonradan ortaya çıkm??sa ikincil adın? alır. Bu ayrım muhtemel nedenlerin ortaya konması açısından önemlidir.

Cinsel ilişkide a?rı belirtileri
Yüzeyel disparoni vajina giri?inde, derin disparoni ise penisin girmesiyle birlikte vajinanın derinlerinde ortaya çıkan a?rıdır ve bu ayrım da tan? açısından önemlidir. Derin disparonide a?rı alt karın bölgesinde yaygın olarak hissedilir.
Kadınların yaklaşık %15′i hayatlarının bir döneminde böyle bir a?rıyla kar?? kar??ya kalırlar. Ancak %1-2’sinde ise a?rı tedavi gerektirecek kadar şiddetlidir. Bazı kadınlar bu a?rıy? daha çok genital bölgede basınç, yırtılma veya yanma hissi olarak tarif ederler.

Cinsel ilişkide a?rı nedenleri
Disparoni nedenleri incelenirken aşağıdan yukarı doğru ”vajina giri?inden iç genital organlara doğru”  bir ayrım yapmak konunun daha iyi anlaşılmasına katk?da bulunacaktır.
Vajina giri?ine ba?l? nedenler, yüzeyel disparoni nedenidirler.

Cinsel ilişkide a?rı belirtileri
Yüzeyel disparoni vajina giri?inde, derin disparoni ise penisin girmesiyle birlikte vajinanın derinlerinde ortaya çıkan a?rıdır ve bu ayrım da tan? açısından önemlidir. Derin disparonide a?rı alt karın bölgesinde yaygın olarak hissedilir.
Kadınların yaklaşık %15′i hayatlarının bir döneminde böyle bir a?rıyla kar?? kar??ya kalırlar. Ancak %1-2’sinde ise a?rı tedavi gerektirecek kadar şiddetlidir. Bazı kadınlar bu a?rıy? daha çok genital bölgede basınç, yırtılma veya yanma hissi olarak tarif ederler.

Cinsel ilişkide a?rı nedenleri
Disparoni nedenleri incelenirken aşağıdan yukarı doğru ”vajina giri?inden iç genital organlara doğru”  bir ayrım yapmak konunun daha iyi anlaşılmasına katk?da bulunacaktır.

  • Vajina giri?ine ba?l? nedenler, yüzeyel disparoni nedenidirler.
  • Kızlık zarıyla ilgili sorunlar: Kızlık zarının yapısal olaral sert olması
  • Menopoza ba?l? atrofi: Menopoz döneminde dokular esnekliklerini yitirdiklerinden cinsel ilişki tahrişe ve aşrıya neden olabilir.
  • Islanma dönemi olmadan ilişki ve buna ba?l? tahriş
  • Epizyotomi nedbeleri: özellikle zor doğumlardan sonra fazla sayıda diki? gerekti?inde ve/veya epizyotomi iyileşmesi esnasında enfeksiyon meydana geldiğinde diki? yerleri sıklıkla nedbe bırakarak iyileşir ve bu nedbeler ilişkide a?rı duyulmasına neden olur.
  • Enfeksiyonlar: Herpes Simpleks enfeksiyonları (genital uçuk) hem ilişkide hem de ilişki olmayan döneminde a?rı yapar.

Vajinaya ba?l? nedenler;

  • Enfeksiyonlar: vajinit bazı durumlarda aşrıya neden olabilir.
  • Kitle ve tümörler: vajinada kitle nadir görülür. Büyük kitleler a?rı ve beraberinde kanamaya neden olabilirler.
  • Islanma dönemi olmadan ilişki ve buna ba?l? tahriş
  • Rektosel (vajina arka duvarı sarkmas?), uterus sarkması ve sistosel (vajina ön duvarı sarkmas?): gerilmeye ba?l? a?rı nedeni olabilirler.
  • Yabancı cisimlere kar?? gelişen allerjik cevap
  • Vajina kubbesinde cerrahi veya radyoterapiye ba?l? değişiklikler

Doğumsal anomaliler: nadir görülürler

  • Pelvik yapılara ait nedenler (iç genital organlara ba?l? nedenler): Bu durumlarda derin disparoni ortaya çıkar.
  • Pelvik iltihabi durumlar: pelvik enfeksiyonlar hem akut dönemde hem de iyileştikten sonraki dönemde ilişkide a?rı nedeni olabilirler.
  • Endometriozis: endometriozis genital bölgedeki organlarda yap???klıklara neden olan bir durumdur. Bu yap???klıklar ilişki esnasında gerilmeye ve aşrıya neden olabilirler.
  • Uterus habis veya selim tümörleri
  • Pelviste enfeksiyonlara, ameliyatlara veya endometriozise ba?l? gelişen yap???klıklar
  • Geçirilmiş pelvis kırıklar?

Sindirim sistemi hastalıkları: nadiren disparoni nedenidirler.

  • Enflamatuar barsak hastalıkları (Crohn hastalığı-Divertikülit)
  • Kabızlık
  • Hemoroid, fistül ve fissür gibi anüs ve rektum bölgesi hastalıkları: dışkılama esnasında ve sonrasında aşrıya neden olabilecekleri gibi yakın kom?uluk nedeniyle disparoni nedeni de olabilirler.

İdrar yolu hastalıkları: Üretra veya mesaneye ait lezyonlar

Psikolojik bozukluklar:

Korku, kayg?, fobik reaksiyonlar, konversiyon reaksiyonlar?, partnerle uyumsuzluk, ilk ilişkinin yarattığı psikolojik travma gibi psikolojik durumlar da en önemli disparoni nedenleri arasında üst sıralarda yeralırlar.

Disparoninin vajinismustan ” vajina giri?i kaslarının ilişki esnasında kasılmas?” ayırıc? tanısı mutlaka yapılm?? olmalıdır.

Tedavi öncesi incelemeler Öncelikle enfeksiyon, kitle, kanser veya kanser öncüsü lezyon açısından muayene, ultrason, vajinal kültür, papsmear, idrar kültürü gibi incelemeler yapılır.
şüpheli durumlarda vulva veya vajinaya kolposkopik inceleme yapılır ve gerekirse biyopsi alınır.
Derin disparonide laparoskopik inceleme sıklıkla gereklidir.

Cinsel ilişkide a?rı tedavisi

Tedavide ilk adım hastanın ve e?inin hastalığın tabiat? konusunda bilgi sahibi olmasıdır.

Organik nedenler usulüne uygun olarak ilaç  veya cerrahi yolla tedavi edilir.

Hastalığın psikolojik komponenti varsa bireysel  veya e?le beraber psikopterapi çok önemlidir ve ihmal edilmemelidir.