Diş Çürü?ü
Diş çürü?ü, di?in sert yapılarının asitlerce eritilmesi sonucu ortaya çıkan bozulmuş diş yapısıdır. Çürüyen diş dokusu zamanla “oyularak” bir bo?luk cavity, ma?ara, oyuk meydana getirir.

Diş minesi ve dentini esas olarak hidroksiapatit tuzlarından meydana gelir. Bu kalsiyum tuzu, asitlerin uzun süreli temasına kar?? dayanıkl? değildir ve dekalsifiye olur yani çözünür.

Mine organik ve inorganik bölümlerden oluşur.

?norganik bölüm 95-98+ Organik Bölüm 1-2+ S u = Kimyasal yap?

Di?in Kimyasal formülü
Ca10PO46OH2+2F- ——> Ca10PO46F2+ 2 OH-

Yani, hidroksiapatit flor ile birle?erek hidroksiapatitten daha dayanıkl? bir molekül olan Flor apatit oluştutur.

Çürüme reaksiyonu ise ortamdaki serbest H+ iyonlarınca ba?latılır, di?teki kalsiyum di?ten ayr???r. ?öyle ki:

Ca10PO46OH2 + 8 H+ —–> 10 Ca+2 +6 HPO4 + 2 H2O

10 Ca+2 +6 HPO4 ise ayr??m??, bozunmu? olan diş yapısı yani çürüktür.

Diş çürü?ü, bir başka ifadeyle, kimyasal olarak organik ve inorganik bölüm arasındaki dengenin bozulmasıdır. Organik ve inorganik bölümler birbirine sık? biçimde ba?l? grift olarak bulunurlar. Bu kenetlenmenin matriksin, kristalli düzgün yapının bozulması sonucu organik ve inorganik bölümler ayr???r ve inorganik bölümdeki iyonlar çözünerek ağız ortamına geçer.

Çürük Süreci

Streptococcus mutans adl? bakteri çürü?ün başlangıcında en önemli role sahiptir. Bu bakteri salgıladığı bazı maddelerle diş yüzeyinin yapışkanl???n? artırarak bakteriler ve gıda artıklarının diş yüzeyine daha kolay yap??masına sebep olur.

A??z içerisinde besin artıkları kaldıkça, mikroorganizmalara tutunacak daha fazla alan ve gıda sa?lam?? olur. Mikroorganizmalar bu besinleri kullanır ve metabolizmaları sonucu açığa çıkan asitler ağız “pH”sın? dü?ürür. Yani ağız içerisindeki serbest H+ iyon konsantrasyonu artar. 5,5 >pH-tehlikeli pH sınır?

H+ iyonlar?, Ca10PO46OH2 hidroksiapatit molekülü içindeki kalsiyumu Ca çekip alır ve inorganik kısmın çözünmesi çürümesi ba?lar. Bakterilerin metabolizmasına izin verilen süre arttıkça bu olay da artarak devam eder ve geriye dönüş zorla??r.

Çürük Formülü

Diş x Asit x Zaman = Çürük

Karbonhidrat x Bakteri = Asit

Kalsifiye diş yapısının bulunduğu alanlarda asitlerin bulunması ve asitlerin di?teki kalsiyum tuzlarını eritecek kadar uzun süre orada kalmasıyla çürük oluşur. Bu etmenlerden biri yok edilirse çürük oluşmaz.

Remineralizasyon

A??z pH < 5,5 olduğunda, mine yüzeyinde çözünme ba?lar. ancak hemen çürük oluşmaz. pH kısa süre içerisinde normale dönerse tükürük içerisindeki kalsiyum yardımıyla demineralize olan kısım remineralize olur, yani açığa çıkan iyonlar geri döner ve pürüzlenen mine yüzeyini tekrar mineralize ederler.

Ancak, pH uzun süre 5,5 in altında bir de?erde kalm??sa, oluşan demineralizasyon yetersiz kalır ve çürük riski artar. Remineralizasyonu atrırmak için sunni olarak flor kullanılır. Flor, di?hekimlerince topikal olarak veya evde diş macunu, çürük önleyici gargaralar yardımıyla uygulanabilir. Flor, yine flor tabletleriyle de sistemik olarak ağızdan yutma yoluyla alınabilir. Ancak flor tableti kullanımı veya florun yutulmas?, Florozis denilen ciddi bir duruma yol açabilece?inden muhakkak bir di?hekimi tarafından önerilmelidir.

Ağızdaki asidin kayna??

insanlar, asitleri saf olarak tüketmezler. Limon, sirke, kolal? içecekler gibi bazı besinlerde bu asitler farklı konsantrasyonlarda bulunur. Ancak a??zdaki asidin temel kayna?? ağız içerisindeki bakterilerin fermentasyonudur.

A??z içerisine şeker alımıyla bakteriler bu şeker molekülleriyle beslenir ve atık olarak ortama “asit” sentez ederler. Glukoz gibi küçük moleküllü şeker içeren gıdalar bu nedenle çürük yapıc? kariyojen kabul edilir.Ksilitol xsilitol gibi büyük molekküllü şekerle ise bakterilerce fermentasyona u?ramadıklarından çürük nedeni değildirler. Günümüzde çürük önlemede tavsiye edilen gıdalar, şekersiz veya ksilitollü gıdalardır.

Diş yapısının çürük olu?umuna etkisi

Di?in anatomik ve histolojik özellikleri diş çürüklerinin oluşmasında etkilidir. Olu?umsal olarak kıvrıml?, girintili alanlara sahip olan di?ler, bu girintilerde gıda artıkları ve bakteri birikimi art???ndan daha kolay çürürler.

Ortodontik anomalili di?ler, normal arayüz interdental, aproksimalkontaklara temas noktalarına sahip olmadıklarından, buralarda biriken gıda artıkları nedeniyle daha kolay çürürler. Diş çekimi de “indirekt/ dolayl?” bir çürük hızlandırıc? etmendir. Bir diş dental arktan çıkartıld???nda, onunla temasta olan di?ler bu bo?lu?a doğru hareketlenir. Bu da söz konusu di?lerin optimal kontak noktalarını bozarak gıda retantif alanlar meydana getirerek dolaylı yoldan çürük olu?umuna sebep olur.