Son zamanlarda evlenirken kan grupları testleri yapılmaktadır. bu testler önemli de?ilmiş gibi görünsede aslında çok önem ta??maktadır, özellikle gebelikte anne baba kan grupları çok önem ta??maktadır . Kan uyuşmazlığı olduğu farkedildi?i zaman gerekli tedaviler hamile iken yada bebek dünyaya geldiği zaman tedavi edilmektedir.Aslında ki?inin genetik özelliğine göre belirlenmi?,100 den fazla kan grubu tanımlanmıştır. Ancak herkeste tespit edilen, evrensel olarak kabul görmü? ,başlıca kan grupları ABO sistemiyle adlandırılandır.

Her bir birey asıl (major) olan A,B, AB ve 0 gruplarından birine sahiptir. Kan gruplar?,kırmız? kan hücrelerinin üzerinde bulunan antijenlere göre belirlenip adlandırılır. Antijenler, savunma sistemini harekete geçiren proteinlerdir. A grubu sadece A antijenlerine,B grubu sadece B antijenlerine,AB grubu ise her iki (A ve B ) antijene sahiptir.”O” grubunda ise ne A ne de B antijeni bulunmaktadır.

Kan gruplarını daha da özelleştiren diğer antijenler de vardır.Bunlardan en belirleyici olan? Rh faktörüdür. Doğum öncesi takipte annenin kan grubunun bilinmesi zorunludur. Öyleki elinde yazıl? bir belge ile kan grubunu doğru olarak ifade edememe ihtimali olan her anne adayından, kan grubunun tekrar tespiti istenmelidir.

Eğer kanınızda Rh antijeni yoksa Rh negatif (-) , Rh antijeni varsa Rh pozitif (+) olarak tanımlanırsınız.insanların % 85′inden fazlası Rh pozitifdir. Özellikle annenin Rh (-) (Rh antijeni ta??mayan) babanın Rh (+) (Rh antijeni ta??yan) olduğu durumlarda bir kan uyuşmazlığından söz edilir.

Anne Rh (-) , baba Rh (+) olduğunda do?acak bebek, Mendel Kanunlarına göre, babanın genetik yapısına bağlı olarak (heterozigot veya homozigot) %50 veya %100 Rh (+) olacaktır. Babanın kan grubunu belirleyen genlerin nasıl düzenlendi?i günlük araştırmalarda belirlenemedi?inden, annenin Rh(-),babanın Rh(+) olduğu her durumda ( çocuk kan grubu başka bir nedenle belirlenmedi?i takdirde) genel olarak bilinen, klasik “kan uyuşmazlığı” veya “Rh uyuşmazlığı” olduğu kabul edilir.

Bebek gerçekten Rh(+) iken çok az miktarlarda kan bile (0.1 ml ) annenin kanına kar???rsa(bu genellikle doğum sırasındaki yırtık ve e?in ayrılması sırasında olur) annenin bağışıklık sistemi kendi kırmız? kan hücrelerinden farklı olan çocuk kırmız? kan hücrelerine kar?? antikor denilen maddeler oluşturur.

Klasik kan uyuşmazlığında annenin oluşturdu?u antikorlar ikinci gebelikte, bebek dola??mına çocuk e?inden (plasenta) geçerek kan hücrelerini öldürmeye ba?lar. Geçen antikor miktarı ile doğru orantıl? olarak , bebeğin anne karnında , kansızl??a ba?l? kalp yetmezliği ve buna ba?l? ölümüne kadar giden bir hastalık tablosu görülebilir.Annenin bağışıklık sistemi bir kez uyarıldıktan sonra geri dönülmez bir şekilde bu yabancı kırmız? kan hücrelerine kar?? antikor ürettiğinden bu uyarının hiç oluşmaması en önemli korunma prensibidir.

Bu uyarılma işlemi ilk doğumda %1 oranında mümkündür. Ancak her uyarı doğumla olmak zorunda değildir.Yanl?? kan nakli , kan ile bulaşmış cerrahi aletler ile giri?im veya enjeksiyonlara bağlı olarak da kan uyuşmazlığı gelişebilir.

Bu yüzden Rh (-) olan her anne, gebeli?in hemen başında anti-Rh antikorlar açısından araştırılmalıdır(?ndirekt Coombs Testi).Bu tür bir hastalıktan kurtulmanın temel kural? korunma olduğundan aşağıdaki kurallara uyulmalıdır:

  • Gebeli?in başında e?lerin kan grupları tespit edilmelidir.
  • Eğer Rh uyuşmazlığı varsa indirekt coombs testi uygun aralıklarla tekrarlanmalıdır.
  • ?lk gebelikte 28.haftada erken korunma i?nesi (Rh hiper immün globulin)yapılabilir.
  • Doğumdan sonra bebek kangrubu Rh pozitif bulunursa ; sonraki bebekleri korumak için antikor üretimini engelleyecek Rh hiperimmunglobin enjeksiyonu 72 saat içinde yaptırılır.
  • Eğer anne duyarl? hale gelmi?se bebek risk altındadır.Gebelik ilerledikçe ; kandaki antikor düzeyleri kontrol edilir.Eğer yüksek düzeylere çıkarsa ,özel testlerle bebeğin sa?l??? mutlaka bir perinatoloji klini?inde takip edilmeli ve uygun tedavi yapılmalıdır.
  • Dü?üklerde gebelik  3 aydan büyükse immunglobulin uygulaması tam doz yapılmalıdır. ?lk 3 ay içinde 6-8 haftadan sonra ceninde kırmız? kan hücreleri oluşmaya ba?ladı??ndan düşük doz hiperimmünglobulin (koruyucu i?ne) yapılması uygun olur.
  • Tıbbi nedenlerle veya iste?e ba?l? kürtajlarda Rh hiperimmunglobulin müdahaleden önce uygulanmal?,operasyon mümkünse vakum ile yapılmalıdır.