Hipertansiyon basit olarak yüksek kan basınc? demektir. Kan basınc? ya da daha doğru söylemek gerekirse kan? kalpten dokulara ta??yan damarların kan basınc?, hastaya ait özellikler ya?, cinsiyet, ?rk gibi ve fiziksel durumdan istirahat, efor gibi etkilenen bir parametredir… Bu nedenle de normal kan basınc? de?erlerini belirlemek gerçekte oldukça güçtür.Bugün kabul edilen kan basınc? de?eri istirahat halindeki normal bir yetişkinde 120/80 mmHg dırmilimetre civa. Herhangi bir kişide kan basınc? uyku sırasında dü?ük, sinirli ya da heyacanlıyken yüksektir. Genellikle de normalin üst sınırı olarak kabul edilen değer 140/90 mmHgdır milimetre civa. Kan? kalpten dokulara ta??yan damar kan basınc? devaml? olarak 140/90 mmHg üzerinde seyrediyorsa hipertansiyondan bahsedilir.

Kan basınc? aynı birey içinde ve bireyler arsında farklılık gösterir. Bu nedenle bireyin kan basınc? kan basıncının sfigmomanometre ile ayrı ayrı zamanlarda en az 3 kez ölçülmesi yapılıp ortalaması alınarak belirlenmelidir.

Hipertansiyon kalp hastalıkları için ana bir risk faktörüdür. Eğer tedavi edilmezse beyin dola??m?, kalp, damar ve böbrek hastalıkları için ciddi hastalık ve ölüm oranlarında art??a sebep olur. Bir kez teşhis yapılıp tedavi ba?lanırsa artan kan basınc? dü?ürülebilir, kalp ve kalp dolaşım sistemindeki hastalık riski azaltılabilir.

Hipertansiyonun Yaygınl??? Nedir?

Sanayile?miş ülkelerdeki yetişkin nüfusun 10-20 kadarında hipertansiyon bulunduğu hesaplanmaktadır. S?nırda hipertansiyon vakaları da katılırsa bu oran ku?kusuz daha yüksektir. Kişinin ya??, cinsiyeti ve ?rk? hipertansiyon sıklığı konusunda belirleyici faktörlerdir. Hipertansiyon siyah ?rkta ve kadınlarda daha çok görülmektedir.

Kişi ya??nın hipertansiyona olan katkısı öncelikle damarlarda ya?lanmaya eşlik eden anormalliklerdir. Bu durum özellikle de kan? kalpten damarlara ta??yan damarlardaki esneklik kaybı ile açıklanabilir. Ancak ya?la hipertansiyon arasındaki bu ba?lantıya bazı ilkel toplumlarda hiç ratlanmamaktadır. Bu durumda etkili faktörün “uygarla?ma” ve bununla ba?lantıl? yaşam biçimi olduğu söylenebilir: örn. tuz kullanımı, a??rı beslenme, sedanter yaşam fazla hareket göstermeksizin devaml? oturu?a ba?l?, stres, vs.

Hipertansiyon Riskleri

Hipertansiyon ciddi bir durumdur. Hipertansiyon, kendi başına öldürücü değildir; fakat tedavi edilmediğinde hipertansiyonun sonuçları öldürücü olabilir. Hipertansiyon kalbi zorlayarak kalp yetmezliğine neden olabilir. Üstelik ateroskleroz ve bunun yol açabilece?i iskemik kalp hastalığı belli bir bölgede kan akımının kesilmesi nedeniyle oluşan geçici kansızlık; bölgesel anemi rizikosunu önemli ölçüde arttırır. Buna ilaveten, hipertansiyonlu hastalar kanama ve beyindeki kan damarlarının trombozuna p?htıla?ma®inme di?erlerinden daha kolay yakalanırlar. Hipertansiyon ayrıca koroner arter hastalığınada büyük katk?da bulunur ki, bu hastalık sanayile?miş toplumlarda ölümlerin başlıca nedenlerinden biridir. Bahsettiklerimizin hepsi tedavi edilmeyen hipertansiyonun sonuçları olup hipertansiyona ba?l? morbidite hastalık, mortalite ölüm büyük bir bölümünü oluşturur.

Hipertansiyonun S?n?flandırılmas?

Hipertansiyon sıklıkla nedenine göre sın?flandırılır. Buna göre iki tip vardır.
esansiyel primer hipertansiyon
sekonder hipertansiyon
Hipertansiyon vakalarının yaklaşık 90?, neden etiyoloji bilinmediğinden primer ya da daha doğru bir deyimle “esansiyel” hipertansiyon olarak adlandırılır.

Hipertansiyon vakalarının geriye kalan bölümüne, yani yaklaşık 10una bu durumun nedeni bilindi?inden “sekonder ” hipertansiyon denir. Böbrek kökenli olan renal hipertansiyon bunların en yaygın olan?dır.

Sekonder Hipertansiyon

Bu tipte yüksek kanbasınc?, bilinen bir etiyolojiden hastalıktan kaynaklanmaktadır. Neden olan hastalık tedavi edildi?inde hipertansiyon düzelir.

Böbrek hastalığı: Renal hipertansiyon olarak adlandırılır. Varolan bir böbrek hastalığı kan basıncının yükselmesine neden olur.

Endokrin hastalıkları: Endokrin sistemi etkileyen hastalıklar kan basıncını da etkiler, çünkü adrenal bezler çeşitli kan basıncını kontrol eden mekanizmaları düzenler.

İlaçlar: Bazı ilaçlar, örneğin kortikosteroidler, oral kontraseptifler aldosteron sekresyonu ve plazma reninini arttırarak, nazal dekonjestanlar, amfetamin, tiroid hormonları, NSAID, so?uk algınl??? ilaçlar?, siklosporin, eritropoetin, i?tah kesiciler, trisiklik antidepresanlar, MAO inhibitörleri, alkol günde 70-100 mL civarında alkollü içki alınması hipokalemik alkalozla birlikte hipertansiyona neden olur kan basıncının yükselmesine neden olurlar. Bu ilaçların bırakılması ile kan basınc? normale döner.

Di?er Sebepler

Aort koarktasyonu: aortun do?u?tan dar olması
Gebelik toksemisi: hipertansiyon, albuminüri, ödem ile karakterize, gebeli?in ikinci yarısında oluşan bir hastalık.
Beyin tümörü ya da lezyonu: intrakraniyel basınca yol açarak kan basıncının hızla yükselmesine neden olur.

Esansiyel Primer Hipertansiyon

Hipertansiyonun bu en yaygın ?ekli, bilinen nedenlere ba?l? değildir. Bu hipertansiyonun ortaya çık?? faktörleri hakkında kesin bilgimiz mevcut değildir. Ayrıca hipertansiyonun başlangıcında rolü olan patogenetik faktörlerin say?sıda çoktur. Hipertansiyon, kalp dolaşım sistemi, noröendokrin, renal sistemi içeren multisistem bir bozukluktur ve güçlü genetik faktörleri içerir. Bu faktörlerden birine ya da bir başkasına farklı derecelerde önem veren çok sayıda ve farklı patogenetik teoriler öne sürülmü?tür.

Esansiyel hipertansiyon ayrıca bazı risk faktörleri ile de ilgidir. Bu faktörler hipertansiyonu daha yaygın ve/ya da daha şiddetli yapmaktadır.
sıvı ve hacim kontrolünde de?i?iklikle sonuçlanan renal işlev de?i?ikli?i
renin-anjiyotensin-aldosteron sisteminde anormallik
arteriol duvarlarında artm?? sodyum ve tuz
baroreseptörlerin yeniden düzenlenmesi
diyetteki tuz miktarının yüksek olması
anormal psikolojik uyar?
?rk
cinsiyet
ya?
diabetes mellitus
aile hikayesinde hipertansiyon
hiperlipidemihiperkolesterolemi
sigara içimi
obesite?i?manlık

Hipertansiyonun Derecesi

Hipertansiyon az ya da çok bilinen nedenlere dayanan sın?flandırılmasına ek olarak ?iddet derecesine göre de sın?flandırılabilir.

Arteryel hipertansiyon tipi Kan basınc? düzeyi
S?nırda 140/90-160/95
Hafif 160/96-160/105
Orta ?iddette 161/106-180/115
şiddetli 180/115 üzeri

Buradaki sın?flandırmaya göre en sık kar??la??lan tip sınırda ve hafif hipertansiyondur.