İrritabl Barsak Sendromu ?BS karın ağrısı, şişkinlik ve barsak alışkanl??? değişiklikleri ile seyreden ve sık kar??la??lan bir barsak hastalığıdır. Bazı hastalarda kabızlık ile zorlanarak veya seyrek dışkılama bazılarında ise ishal ile seyreder. Bir kısım hasta ise dönem dönem her ikisini de ya?ar. ?BS yıllar boyu farklı isimlerle anılm??tır: Kolit, spastik kolon, mukuslu kolit… Ancak kolit kelimesi kalın barsakların inflamasyonu anlamına gelmektedir ve bu ifadenin ?BS ile bir ilgisi yoktur. ?BS de inflamasyon yoktur ve daha a??r seyri olan kolitlerle kar??tırılmamalıdır.

?BS hekimler tarafından fonksiyonel bir barsak hastalığı olarak adlandırılır. Bunun anlam? altta yatan organik bir bozukluk olmaması, farklı tetkiklerle bir patoloji saptanamamasıdır. ?BS daha sonra kanser gibi daha ciddi bir hastalığa dönüşmez, hayat? tehdit edici bir yönü yoktur. Ancak hastaların yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkiler. ?BS hastaları uzun seyahatlere çıkmamay? tercih edebilirler. Yine bu hastalarda, şikayetler nedeniyle i?yeri ve okul devamsızl???, olmayanlara göre daha sıktır.

?BS in Nedeni Nedir?

Sindirim sistemi ağızdan ba?layıp anüste sonlanan bir boru gibidir. Mideden ince barsa?a, oradan da kalın barsa?a geçen sindirilmiş gıdaların, su ve tuz içeri?i burada emilerek kan dola??mına geçer. Sindirilmiş gıdalar, içerdikleri su ve tuzların büyük bölümü emilene kadar günlerce kalın barsakta kalabilirler. Bu işlem tamamlanınca kalın barsağın sol tarafında birikir ve bir barsak hareketi oluştu?unda dışkı olarak atılırlar.

Barsakların ve içeriklerinin hareketleri hormonlar, sinirler ve barsak duvarındaki kasların kasılmaları ile gerçekleşir.

Araştırmalar, ?BS hastalarının barsak kaslarının normal ki?ilerde hiçbir etki yaratmayan uyaranlarla dahi kasıld???n? göstermi?tir. Yemek ve bunun sonucunda oluşan gaza ba?l? gerginlik gibi sıradan olaylar ?BS hastalarında a??rı bir cevap oluşturabilir. Bazı gıdalar ve ilaçlar da şikayetleri artırabilir. Bazen bu kasılmalar dışkı geçi?ini zorla?tırır ve kabızlık ortaya çıkar.

Çikolata ve süt içeren ürünler ve yüksek miktarda alkol tüketimi sıklıkla şikayetleri artırır. Kafein birçok kişide yumu?ak dışkılamaya neden olur, ancak ?BS hastalarını çok daha fazla etkilemektedir. Araştırmacılar, ?BS li kadınların adet dönemlerinde şikayetlerinin arttığını bulmu?lardır. Bu art??tan üreme hormonlarının sorumlu olduğu düşünülmektedir.

?BS in Belirtileri Nelerdir?

Normal barsak fonksiyonunun tarifi ki?iden ki?iye de?i?ir. Bir günde 3 kezden, haftada 3 e kadar dışkılama normal sayılabilir. Normal dışkılama çok sert olmayan, ?ekilli, kan içermeyen, ağrısız ve krampsız olarak tarif edilir.

?BS li hastalar genellikle kramp tarzında karın ağrısına eşlik eden kabızlık veya ishalden şikayet ederler. Bazı hastalarda kabızlık ve ishal birbirini izleyebilir. ?BS hastalarında bazen d??kıyla beraber mukus sümüksü salgı gelebilir. Kanama, ate?, kilo kaybı ve sürekli ciddi karın ağrısı ?BS nin semptomları değildir ve başka hastalıkları düşündürmelidir.

?BS Nasıl Te?his Edilir?

?BS ye özgü bir tan? yöntemi yoktur. ?BS teşhisi olası bir organik hastalık şüphesinin giderilmesi ile konulur. Doktor, bulguların detayl? bir tarifi ile tanıya yönelecektir. Fizik muayene ve laboratuar testleri uygulanmalıdır. D??k? örneği, kanama açısından incelenmeli, ayrıca röntgen veya alt sindirim sistemi endoskopisi esnek bir tüple kalın barsakların incelenmesi gibi tetkikler uygulanabilir. Tüm bunlar organik bir hastalık olmadığından emin olmak için uygulanır.

Stres ve Beslenme ?BSyi Nasıl Etkiler?

Birçok ?BS hastası şikayetlerinin, bir ö?ünden sonra veya stres altındayken ortaya çıkt???n? bildirir. Bunun tam nedeni bilinmemekle beraber bilim adamları bazı açıklamalar yapm??lardır.

Beslenme kalın barsakta kasılmalara neden olur. Normalde, bu kasılmalar sonucunda, bir ö?ünü takip eden 30-60 dakika içinde acil dışkılama olabilir. ?BS hastalarında ise, bu acil ihtiyaç daha çabuk gelişir ve a?r?, kramplar ve diyare eşlik eder.

Bu cevabın ?iddeti sıklıkla ö?ünün kalorisiyle, özellikle de içerdiği ya? miktarı ile ilişkilidir. Ya?lar hayvani ve bitkisel kalın barsak kasılmalarını uyarır.

Stres de ?BS hastalarında kalın barsak spazmlarını uyarır. Bunun nedeni tam olarak aydınlatılamam?? olmakla beraber bilim adamları kalın barsağın kısmen sinir sistemi kontrolünde olduğuna i?aret ederler.

Stresi azaltmak ve gev?eme tekniklerini öğrenmek ?BS semptomlarının rahatlatılmasına yardımcı olabilir. Ancak ?BS psikolojik bir hastalık veya ki?ilik bozukluğu gibi düşünülmemelidir. ?BS kalın barsak hareketlerinde ve algılamasında bozuklukla ilişkilidir.

Do?ru Bir Beslenme Program? Ne ??e Yarar?

Birçok hastada uygun bir beslenme alışkanl??? ?BS semptomlarını hafifletebilir. Beslenme de?i?ikli?ini gerçekleştirmeden önce, bir günlük tutularak hangi gıdaların şikayetleri daha çok artırd???n? belirlemek doğru olacaktır. Bu bulguları doktorunuzla payla?arak veya bir beslenme uzmanına başvurarak doğru bir program oluşturabilirsiniz.

Do?al lif birçok vakada ?BS semptomlarını rahatlatır. Entegral ekmek, tahıllar, bakliyatlar, meyveler ve sebzeler iyi birer lif kayna??dır. Çok yüksek oranda lif içeren bir beslenme gaz olu?umunu ve şişkinliği artırabilir. Bu nedenle uygun miktarı içeren bir beslenme uygulanmalıdır.

Çok yüklü ö?ünler ?BS hastalarında kramp ve diyareye neden olabilir. S?k vedaha küçük ö?ünler yemek, bu şikayeti ortadan kaldırabilir.