Büyük ?ehir insanının en büyük sorunlarından biri de beslenme alışkanl??? ve hareketsizlikten kaynaklanan kabızlık. Kabızl??? önlemenin en etkin yolu ise posal? yiyecekler tüketmek, bol su içmek ve spor yapmak. Günde üç kez ile haftada üç kez arasında düzenli dışkılamak ola?andır… D??kılama sıklığı çok önemli değildir. Çünkü sağlıklı insanlarda bağırsak hareketleri farklı aralarla tekrarlar. Haftada üçten az dışkılamak, ?kınarak parça parça, az miktarda kuru dışkı çıkarmak kabızlık olarak tanımlanır. Kabızl??ın yararlı bir tanım? hastanın normal düzeninden daha az sıklıkta, sert dışkı çıkarmasıdır. Besinlerin ince bağırsakta sindirilmeyen kısm? kalın bağırsakta bir süre kalır. Yava? yavaş kalın bağırsağın son kısm? olan makata ta??nır ve bu sırada suyu alınarak dışkı kıvamına gelir. D??k? makata ula??nca dışkılama duygusu oluşur. Eğer dışkı makata ulaşmaz ve yukarı bölümlerde kalırsa günler geçmesine rağmen birey dışkılama gereksinimi duymaz. Ya? ilerledikçe kabızlık görülmesi de artar. Çünkü ya?landıkça tüm kaslarda olduğu gibi bağırsak kasları da zayıflar. Kasların zayıflaması bağırsak hareketlerinde yava?lamaya ve yetersizli?e neden olur. Böylece kalın bağırsaktaki sindirilemeyen yiyecek artıklarının alt kısma itilmesi uzun zaman alır, dışkı kurur ve kabızlık oluşur.

NEDENLER
Kabızl??ın en sık görülen nedeni çok az su ve lif posa içeren beslenmedir. Fazla alkol ve kafeinli içecekler kabızl??a neden olurlar. Ba??rsak hareketlerinde azalmaya yol açan diğer faktörler hareket azl??? ve uzun süre yatakta kalmadır. Tiroid hastalıkları ve depresyon gibi a??r hastalıklar da kabızl??a neden olabilir. Kalın bağırsağın daralmas?, tıkanmas?, tümörleri ve divertikülit hastalığıyla da kabızlık görülür. Alzheimer, parkinson, omurilik zedelenmesi, felç gibi sinir sistemi hastalıklarında kabızlık oluşur. Alınan ilaçların birço?u da kabızl??a yol açabilir. Örneğin an-histaminikler, depresyon ilaçlar?, adale gevşetici ilaçlar, sakinleştiriciler, bazı tansiyon ilaçlar?, aliminyumlu mide ilaçlar?, demir haplar?, ek kalsiyum almak ve daha birçok ilaç kabızl??a yol açar. Arada bir olan kabızlık zararsızdır ve yaygındır. Ancak bazen temelde yatan esas hastalığa ba?l? olabilir. Eğer kısa zamandır şiddetli kabızlıktan şikayet ediyorsanız ya da kabızlık iki haftadan uzun süre devam ediyorsa hekime başvurmal?sınız. Özellikle kabızl??ın ilk olarak 50 yaşından sonra ba?ladı?? ya da d??k?da kan olduğu durumlarda doktorun olayı aydınl??a kavu?turması zorunludur. Ya?lılarda bağırsak kasılmalarının yetersizli?i sonucu ortaya çıkar. Fonksiyonel kabızlık bile ciddi komplikasyonlara neden olabilir. D??kılamak için çok ?kınma kalp ve beyin dolaşım bozukluğuna yol aç?p bayılma, kalpte ritim bozukluğu, hatta geçici felçlere neden olabilir. A??rı ?kınma hemoroid basur memelerinin oluşmasına neden olur. Öte yandan hemoroid ya da anüs mukozasında olan fissur çatlak dışkılama sırasında a?rı yaptığından dışkılamadan kaçınmaya ve böylece kabızl??a yol açar. ?leri ya?larda fonksiyonel bağırsak tembelliğinin yanısıra, kabızlık yapıc? ilaçlar alan hastalarda dışkılama hissi tamamen kaybolur. Böylece kalın bağırsağın son kısmında biriken ve sertleşen d??k?, bağırsak çeperine bask? yapıp ülserlere, kanamalara ve prostata bask? yaparak idrar zorlu?una neden olur.

ÖNLEMLER
Birkaç basit önlemle kabızlıktan kaçınabilir ya da kabızl??? hafifletebilirsiniz.

D??kılama hissi gelince gecikmeden tuvalete gitmelidir. Ertelemeler bir süre sonra bağırsağın bu haber verme fonksiyonunu yitirmesine ve artık size haber vermemesine neden olur. D??k? bağırsakta ne kadar uzun süre kalırsa o kadar sertleşir ve kurur.

En iyisi günün aynı zamanında, sabahları işe gitmeden önce tuvalete gitmelidir. Vücut fonksiyonları için düzen önemlidir. Nasıl her gün aynı saatte uykuya al??m?? birinin o saatte uykusu gelirse, dışkılama düzenini de oluşturmak önemlidir. Tuvalete çıkmak hissi yoksa bile belirli saatte tuvalete gidip 10 ila 15 dakika oturmak bir gazete/mecmua okumak dışkılama düzenini sa?lamak bakımından yararladır.

Kabızl??a kar?? alınan ilaçlar sadece kısa süre alınmalıdır. Sürekli alınırsa bağırsak artık ilaçsız çal??mayacak duruma gelir. Ayrıca bir süre sonra bağırsakların al??t??? bu ilaçlar etkisiz olur. Ayrıca ilaçların yan etkileri ve zararları da vardır.

D??kının kurumasın? önlemek için günde en az 8 bardak su içmelidir. Alkol ve kafeinli içeceklerden kaçınmalıdır.

Lifli yiyeceklerin sebze, meyve, kuru baklagiller, tam tahıl ürünleri, kepek, patates kabu?u vb. tüketimini arttırmalıdır. Bu maddeler sindirilmedi?i için d??kıy? hacimli ve yumu?ak tutar. Beyaz ekmek ve peynir gibi işlenmiş yiyecekleri azaltınız.

Düzenli egzersizlerin yürümek, karın kaslarını güçlendirici hareketler vücut fonksiyonlarını iyileştirici ve karın kaslarını güçlendirici etkileri kabızl??ın önlenmesinde de yararını gösterir.

KABIZLIK ?LAÇLARI
Kabızlık tedavisi için ve ameliyattan önce bağırsakların bo?altılması için kullanılan ilaçlara laksatifler denir. Laksatifler etkilerine göre sın?flandırılır.

1- Lifli maddeler: Bu maddeler dışkının su tutmasını sağlar. Böylece dışkı yumu?ar ve hacimi büyür. Tablet ya da granül biçiminde ağızdan alınır Metamüsil, Citrusel, Psyllium, vb. tam etkisini birkaç gün içinde gösterir. Genelde kronik müzmin kabızlık tedavisinde kullanılır. Do?al besinlerimizdeki lifler gibi etki yaptıklarından uzun süre kullanım için en emin tedavidir. Bol su ile birlikte yatmadan önce alınmalıdır. Bol su ile alınmazsa dışkı kitlesi bağırsak tıkanması yapabilir. Yan etkileri bağırsak gaz yap?mın? artırmasıdır.

2- Osmotik laksatifler: En sık kullanılan? sentetik şeker olan ve vücutta yıkıma u?ramayan laktülozdur. Duphalac, Levolac vb. Bu maddeler dışkının su kaybın? önler. D??k? miktarını artırmaz ancak yumu?ak tutar.

3- Kayganla?tırıc? maddeler: D??kıy? yumu?atır ve kayganla?tırır. S?v?parafin sokol bu amaçla kullanılır. Ancak uzun süre kullanmamalıdır. Çünkü ba??rsa?? tahriş eder ve bazı vitaminlerin emilimini önler.

Örneğin, sodyumhidrojenfosfat Fleet Enema, B.T. Enema çabucak bağırsak boşalmasın? sa?lamak amac?yla kullanılır. Üç ile dört ile saat arasında etkisini gösterir. Bu tür laksatifler osmotik etkileriyle vücuttan ba??rsa?a su çekerler. Kolonoskopide, bağırsak ameliyatından ya da röntgen filminden önce yalnız bir kez kullanılmalıdır. Uzun süre kullanıldıklarında dehidratasyona vücudun susuz kalması ve kan elektrolitlerinde bozukluklara neden olur. Tansiyonu olan, kalp ve böbrek hastalarında kullanılmamalıdır.

5- Uyarıc? laksatifler: Bu laksatifler bekunis, pursennid vb. bağırsak kaslarını uyararak bağırsak hareketlerinin artmasına neden olurlar. H?zla bağırsak boşalması sağlarlar. Genellikle öteki ilaçların etkisiz olduğu zaman kullanılır. Sürekli alınmamalıdır. Çünkü do?al bağırsak hareketlerinin kaybolmasına ve neden olur.