Mitral kapak düşüklüğü
Mitral hastalıklarından biride, mitral  kapak düşüklüğü ya da proapsusu kalpte sol kulakçıkla sol karın­c??? ayıran mitral kapa?ın yapısal bir bozukluğudur. Bazı olgularda mitral ka­pa?ın iki kanadının yüzeyleri normalden daha geniştir; bu nedenle sol karınc??ın her kasılmasında (sistol) kapa?ın kanat­lan sol kulakç??a doğru bombele?ir. Ba­z? olgularda ise kapa?? yerinde tutan kiri?si ba?lar normalden uzun olduğundan kapak aral??? genişler.
20. yüzyıla de?in tanınmayan bir hastalık olan mitral kapak düşüklüğü günümüzde eri?kin nüfusun yüzde 5-10?unda görülmektedir. Görülme sıklığı her ?ki cinste de aynıdır.
Tam yöntemlerindeki gelişmeler, özellikle de anjiyografiyle kalp damarlannın görüntülenmesi ve ekokardiyografi gibi incelemeler mitral kapak düşüklüğünde erken tanıya olanak vermek­tedir. Böylece kapa?ın görünümü kesin olarak saptanabilmekte ve hastalığın ne yönde geli?ece?i görülebilmektedir.
Mitral kapak düşüklüğü bazen tek ba??na, bazen de kulakçıklar arası ba?­lant? gibi bir doğumsal kalp hastalığıyla ya da kundurac? gö?sü gibi bir iskelet bozuldu?uyla birlikte görülür. Ayrıca dü?üklük başka kalp kapakçıklarında da olabilir. Örneğin mitral kapakla birlikte ya da tek basma triküspid kapak (sa? kulakçıkla sa? karınc??? ayıran kapak­çık) dü?üklü?ü bulunabilir; aort kapa??nda dü?üklük akciğer atardamarı ka­pa??ndan daha sık ortaya çıkar, istatistiklere göre mitral kapak düşüklüğüyle birlikte bakteri kökenli yan akut kalp iç zan iltihabı (subakut bakteriyel endokardit), kalpte ritim bozuklukları, anji-na pektoris tipi göğüs a?nlan, ani ölüm, a??r mitral kapak yetmezliği ve beyin damarlannda tıkanma olasılığının arttığı da unutulmamalıdır.
Tan?
Mitral kapak düşüklüğünde çok çeşitli klinik belirtiler ortaya çıkabilir. Hastaların büyük bölümünde tümüyle belirti­siz kalır ve hiçbir yakınmaya yol aç­maz. Bazen de bir dizi belirti verir, ama bu belirtilerin mitral kapak düşüklüğüyle ilişkisini kurmak çok güçtür.
Mitral kapa?? a?a?? doğru sarkm?? olan kişiler genellikle ince yapıl?, uzun boyludurlar. Gö?üste gelip geçici a?r?­lardan, çarpıntıdan ve ara sıra baygınlık duygusundan yakınırlar. Mitral kapak düşüklüğünde göğüs a?rıları kendili?in­den ya da seyrek olarak bedensel etkin­likten sonra ortaya çıkar. Hastalar bu a?rıları “kaburgalar arasında a?r?” ya da “göğüste sıkışma duygusu” biçiminde betimlerler. A?rılar trinitrin alınmasıyla geçmez, bedensel etkinlikle de artmaz.
Çarpıntılar, kalp atımlarının rahat­sızlık verecek derecede hissedilmesi, kalp ritmindeki ani bozulmalar, nefes darlığı, baş dönmesi ve bazı hafif ruhsal bozukluklar da mitral kapak düşüklüğü­ne e?lik edebilir.
Kalbi dinleyerek yapılan muayenede olguların yüzde 10-20’sinde bulgular normaldir. Ama hastaların büyük bölü­münde tan?da çok de?erli olan iki Önemli belirti saptanır:
Sistolik klik: Kasılma sırasında kal­bin tepe noktasında duyulabüen, omuz ya da kola doğru yayılmayan ve solu­num ya da vücudun konumuna göre de­?i?ebilen kısa süreli bir kalp sesidir.
Mitral kapak yetmezliğine ba?l? kalp üfürümü: Kalbin üzerinde sol ka­rınc??ın alt ucuna karşılık gelen kalp tepesinde duyulur. Sol koltukaltına doğru yayılır. Bu sesin ?iddeti vücudun konumuna ve solunuma bağlı olarak de?i?ir.
Hastaların yaklaşık üçte ikisinde elektrokardiyografide (EKG) çok tipik olmayan, ama tan? açısından önem ta??­yan değişikliklere rastlanır. Bunlar sürekli değildir, ara sıra ortaya çıkar. EKG değişiklikleri göğüs ağrısının bulunduğu durumlarda yanl??lıkla koroner kalp hastalığı tanısına yöneltebilir.
Olgularm yüzde 10-15?inde kulakçık ek atımları (ekstrasistol) ortaya çıkar. Bazen de kulakçık kasının titre?im biçi­minde düzensiz kasılması (flater), kulakçık kasılmalarının işlevsiz ve düzen­siz se?irmelere dönüşmesi (fibrilasyon),ta?ikardi nöbetleri gibi daha a??r kalp ritmi bozuklukları görülür.
Çok ender olarak mitral kapak dü­?üklü?ünde karıncık ek atımlar?, karıncık ta?ikardisi ve karıncık fibrilasyonu gibi tehlikeli ritim bozuklukları ortaya çıkar. Mitral kapak düşüklüğünde ani Ölümler karıncık fibrilasyonuna ba?lanır.
Ekokardiyografi
Mitral kapak düşüklüğü tanısında ekokar-diyografi hastaya hiçbir rahatsızlık ver­meyen ve çok güvenilir olan bir incele­medir. Hastalığa tanı koyma olanaklarını da önemli ölçüde genişletmi?tir. Tipik bir mitral kapak düşüklüğü olgusunda eko-kardiyografik inceleme şu bulguları verir:
Mitral kapakta kepçeyi andıran bi­çim bozukluğu. Bu görüntü mitral ka­pak dü?üklü?ü için çok tipiktir ve kesin tanıya yol açar.
Hamak biçiminde mitral kapak. Bu görüntü tipik olarak hastalığın ilerlemiş evrelerinde ortaya çıkar.
Ekokardiyografik incelemede yanl?? değerlendirmeye yol açabilen başlıca etkenler kalp dış zarında sıvı toplanma­s?, mitral kapakta kalınla?ma, romatizma ya da enfeksiyon kökenli kalp iç za­rı iltihabıdır.
Di?er incelemeler
Mitral kapak düşüklüğünde a??r bir mitral kapak yetmezliği, buna ba?l? sol kulakçık genişlemesi ve akciğer atarda­marlarında basınç art??? gelişmedikçe göğüs filmi çekilmesinin tanıya fazla yardım? olmaz.
Kalp bo?luklarına kateter ile girile­rek yapılan anjiyografik inceleme de kesin tanı olana?? sa?lamakla birlikte daha zor bir giri?im olması ve sonuçla­rının tedavi seçimine yardımcı olmama­sı nedeniyle görece seyrek başvurulan bir tan? aracıdır.
Komplikasyonlar
Mitral kapak düşüklüğü iyi huylu olma­sı nedeniyle hastaların çoğunda hiçbir belirti ve rahatsızlı?a yol açmaz. Az sa­yıda hastada ise bazı komplikasyonlann ortaya çıkmasıyla hastalık a?rrla?abilir. Kalpte ritim bozuklukları. Mitral kapak düşüklüğünde görülebilen bir komplikasyondur Saatte 30?dan fazla karıncık ek atımının görülmesi duru­munda daha a??r ritim bozukluklarını önlemek için hastaya kalp ritmini dü­zenleyici tedavi uygulanması gerekir. Endokardit. Kalp boşluğunu dö?eyen iç zarın iltihabıdır. Bazı istatistiklere göre endokardit hastalarının yüzde 25?inde mitral kapak düşüklüğü bulunmaktadır. Bu tip kalp hastalarında enfeksiyonlar er­ken dönemde tedavi edilmeli, diş çürük­leri gibi kalbi etkileyebilen enfeksiyon odaklarının bulunması durumunda uy­gun antibiyotik tedavisi uygulanmalıdır. Beyin damarlarında tıkanma. Mitral kapak düşüklüğü kan akımın? bozarak dola??mda p?htıların oluşma riskini art?­ran bir durumdur. Bu p?htılar beyin da­marlarına giderek tıkanmaya neden ola­bilir. Vücudun yarısında felç görülen hastaların önemli bölümünde mitral ka­pak dü?üklü?üne ba?l? kalp ritmi bo­zuklu?u olduğu saptanm??tır. Mitral kapak yetmezliği. Mitral kapak düşüklüğünde kalp üfürümünün aniden ?iddetlenmesi mitral kapak yetmezliği gibi bir komplikasyonu düşündürür. Bu durum ço?u kez mitral kapa?? yerinde tutan kiri?si ba?lardan birinin yırtılma­sına ba?lıdır.
Tedavi
Mitral kapak düşüklüğünün tedavisinde izlenecek yol hastalığın belirtilerine, mitral kapak yetmezliğinin a??rl???na ve kalp ritmindeki bozukluklara bağlı olarak de?i?ir.
Belirti vermeyen olgularda kalp iç zan iltihabına kar?? koruyucu önlemler dışında bir tedaviye gerek yoktur.
A??r mitral kapak yetmezliğinde ise cerrahi giri?im tek etkili tedavi yöntemi­dir. Kalp ritmi bozukluklarında beta engelleyici ilaçlara başvurulur. Bu ilaçlar­dan yarar sa?lanamazsa kalp ritmini dü­zenleyici ilaçlar denenir. Beta a?rıların  etkisini engelleyen ilaçlar aynı zamanda göğüs a?rılarına kar?? etkilidir. A?rılar bu tedaviyle giderilemezse geç etkili da­mar genişleticilere başvurulur. Anjina pektoris tipi a?rıların beta engelleyici ya da damar genişleticilere dirençli olması, Çok seyrek görülen bir durumdur. Böyle bir durumda a?rıların kökeni titizlikle yeniden araştırılmal?, koroner atardamar hastalığı üzerinde durulmalıdır.