hastalıklar

Obezite nedir

?i?manlık, alınan kalori miktarının harcanan kalori miktarından fazla olması sonucu vücutta ya? miktarının artmasıyla sonuçlanan bir hastalıktır. Besinlerle alınan enerji, harcanan enerji miktarından fazla ise kilo alım? ortaya çıkar. ?i?manlık (obezite) vücutta birçok rahatsızlı?a yol açar. Özellikle kalp ve damar rahatsızlıkları, hayati tehlike yaratan durumlardır. Bunun dışında hormonal bozukluklar, sindirim ve solunum sistemi hastalıklarının oluşmasında çok önemli bir faktördür.

Peki ?i?man olduğumuzu tıbbi yönden nasıl anlarız? Bunu hesaplamanın kolay bir yolu vardır. Kilonun boyun karesine bölünmesiyle vücut kitle indeksi ölçülür. (BK?) Birimi kg/m2 dir. BK? 25 in üzerinde olanlar fazla kilolu, 30′ un üzerindekiler ise ?i?man yani obezdir.

Ayrıca başka ölçümler de ?i?manlık tanısında kullanılmaktadır. Bel çevresinin kadında 80 cm den fazla, erkekte 94 cm den fazla olması ki?inin kilolu olduğunu gösterir. Yine bu de?erlerin kadında 88 den, erkekte 102 cm den fazla olması obez olarak tanımlanmaktadır. Bel kalça oranın? ölçerek de risk altında olup olmadığınız? ö?renebilirsiniz. Bel çevresinin(cm), kalça çevresine(cm) bölümüyle elde edilen değer kadında 0.8, erkekte 1′in üzerinde olmamalıdır. Yoksa ?i?manl??a ba?lı hastalık riski artar.

Dünya da ve türkiye de obez oran?

Dünyada yetişkin ?i?man (obez) say?sı 300 milyonun üzerindedir. Türkiye’ de obezite araştırma derne?inin yaptığı araştırmada, toplumun yüzde 23′ü obezdir. Kilolu ki?ilerle beraber bu oran yüzde 30 civarındadır. Karadeniz bölgesinde bu oran yüzde 35′e kadar çıkmaktadır.

Bugün yapılan araştırmalara göre A.B.D de ya?ayan her üç ki?iden birisi ?i?mandır. Amerikal? gençlerin yüzde 15′i fazla kilolu. Bunun en büyük nedenlerinden biri de fast food dediğimiz yiyeceklerden kaynaklanıyor.Bu kadar fazla ?i?man bir toplum olmamızın nedeni, ald???mız ve harcadı??mız kaloriyi dengede tutamamamız yüzündendir. Bir de hayatımız? tv karşısında hareket etmeden geçirmeye ba?layınca, kilo almamamız için hiç bir neden kalmıyor.

Obezite nedenleri

?i?manlıkta en büyük neden fazla yemek yemedir. Ben hareket ediyorum nasıl olsa yiyebilirim gibi bir düşünce çok yanl??tır. Bir müddet sonra kilo alım? ba?lar. Çünkü ki?i yaptığı i?in ne kadar enerji kaybettirdi?ini bilmemektedir.

?i?manlık, hareketsiz bir yaşam tarzından da kaynaklanmaktadır. Örneğin, devlet dairelerinde oturarak çalışan ki?ilerin, a??r ve yorucu bir i?te çalışanlara göre kilolu olma ihtimali daha fazladır. Çünkü hareket eden de etmeyen de aynı miktarda besin almaktadır. Bu nedenle vücut dengesi bozulur. Televizyon karşısında saatlerce oturup abur cubur tarz? yiyecekleri yiyen ki?ilerin obez olma ihtimali daha fazladır.

Psikolojik sorunlar, çok fazla yemek yemeye sebep olabilir. Anne ve baba arasındaki sorunlar veya ruhsal çöküntü içinde olanların yemek yeme isteği artabilir. ?i?manlık ve psikolojik etmenler arasında bir ba?lant? olduğu kabul edilir.

Kalıtsal (genetik) faktörlerin de ?i?manlıkta önemli rol oynadı?? gösterilmi?tir. Yapılan araştırmalara göre anne ya da babası ?i?man olan çocuğun da ?i?man olma ihtimali yüzde 50′dir. Buna kar?ın ailesinde bu sorunu olmayan ki?lerin çocuklarının, obez olması yüzde 8′lik bir ihtimaldir. Eğer hem anne hem baba ?i?mansa çocukta görülme ihtimali yüzde 80 gibi çok yüksek bir düzeydedir. Bu kalıtsal değişikliklerin yanında, ailenin beslenme ?ekli de ?i?manlıkta rol oynamaktadır.

Toplumda az görülmekle birlikte, hormonal ve metabolik bozukluk da ?i?manl??a sebep olmaktadır. Kişinin metabolizması yava?ladı?? için yedi?i yiyeceklerin bir kısmın? depolar. Bunu depolarken ya? şekline çevirerek yapar. Bu da obezli?e sebep olur.

Son yıllarda obezli?in artmasında önemli bir neden gelişen teknoloji ve endüstriyle birlikte fiziksel güç gerektirecek işlerin azalması ve makinele?meye doğru giden i? gücüdür. Ya?am tarz? pasifle?meye ba?lam??tır.

Obezite zararlar?

?i?manl??ın üzerinde durulması gereken, hayati tehlikeye neden olan, kalp damar hastalıklarında çok önemli bir etken olduğu a?ikardır. Kolesterolün yüksek olması tansiyon yüksekli?ine ve damar tıkanıkl???na yol açmaktadır. Bu durumda kalp krizi geçirme riski artar. Kilo vermek, bu hastalıklarda düzelme sağlar. Eri?kin tipi şeker hastalığının en büyük nedeni ?i?manlıktır. Ne kadar ?i?mansanız şeker hastası olma riskiniz o kadar fazladır. Ya? oran? fazla ki?ilerde karaciğerde a??rı ya? art???na bağlı olarak ya?lanma meydana gelir.

Kas ve iskelet sistemi de ?i?manl??ın zararlı etkilerinden nasibini alır. A??r bir yükü ta??mak zorunda olan kas ve kemiklerde dizde ve kalçada kireçlenme, varisler, kas zayıfl??? ve fıtık görülebilir. Ya?lar, kanın kalbe dönmesini zorla?tırır.

?i?man ki?ilerin, çoğu zaman zor nefes aldıklarını görürüz. Çünkü solunum için ?i?manlık bir yüktür. Kandaki karbondioksiti artırır. Solunum yapmak güçle?ir. Uyku hali görülür.

Özellikle gençlerde görülen ?i?manlık psikolojik sorunlara da yol açar. Ho? bir görüntü oluşturmadı?? için kişinin psikolojisini de bozabilir.

?i?man kadınlarda doğum yapmak zordur ve aynı zamanda risklidir. K?sırl??a bile yol açabilir. Adet düzensizli?i görülür. Safra kesesinde ta? olma ihtimali artar.

Yara ve deri hastalıkları artar. Ayakta mantar görülebilir.

Tüm bunların yanında ?i?manlık performansı dü?üren bir durumdur. Kişinin hayatını zorla?tırır, çabuk hareket etmesini önler. Ömrü kısaltan bir sorundur. Mutlaka tedavi edilmelidir.

Obezite tedavisi

?i?manlık tedavisinde ilk ve en önemli basamak diyettir. Diyet, ki?iyi ideal kilosuna getirmek için sağlıklı bir beslenme ?ekli uygulanmasıdır. Diyet az kalorili olmalıdır ve diyetin dengeli bir şekilde uygulanması gerekir. Diyet yapmadan sonuç elde etmek çok zordur. Ya?, şeker ve tuz miktarını azaltmak gerekir.

Diyet sırasında ?unların yapılması tedavinin ba?arıl? olması için gereklidir:

• Mutlaka günde üç ö?ün yemeğinizi aksatmadan yiyin. Ö?ün atlamanız bir sonraki ö?ünde daha fazla yemenize neden olur,
• Spor yapmaya çal???n. Egzersiz yapmak; sağlıklı olmak ve kalori kaybetmek için çok faydalıdır. Bunu düzenli bir şekilde uygulayın. Spor verilen kiloyu tekrar almamak için yapılmalıdır. Spor yapınca psikolojik olarak da rahatlarsınız,
• Az ya?l? sebze, beyaz et (ya?sız), meyve ve kuru baklagiller ile beslenin,
• Bol bol su için,
• Hamur yap?m? yiyeceklerden, tatlılardan uzak durun.

Bu tedavinin yanında hastanın yemek alışkanl???n? ve aktivitelerini de?i?tirici davranış tedavisi de uygulanır. Amaç ki?iyi disiplin altına almak ve iradeli olmasın? sa?lamaktır. İlaç ve cerrahi tedavi ise çocuklarda tavsiye edilmemektedir.