Sıtma nedir

Anofel cinsi sivrisinekler de bulunan parazitlerin insanları ısırmasıyla meydana gelen,  ateş ve titremeye neden olan yaygın bir enfeksiyon türüdür, sıtmanın bir diğer adı  malarya dır. Te?his ve tedavisi mümkündür ve kolaylıkla yapılır. Tedavi edilmediği takdirde ciddi problemlere yol açar ve hatta ölümcül olabilir.

Çok uzun zamandan beri bilinen bir hastalıktır. Dünyada 200 milyondan fazla ki?inin bu hastalığa yakalandığı tahmin edilmektedir. Çoğunlukla Asya ve Afrika’da görülen bu hastalık, artık havayolu ula??m? ile bütün dünyaya yayılmaktadır. İnsanoğlunun kar??la?t??? en yaygın hastalıklardan biridir.
Ülkemizde en çok Akdeniz ve Güneydo?u Anadolu bölgesinde görülmektedir. Adana, Mersin, Gaziantep, en çok görülen yerlerdir.

S?tmanın nedeni, plazmodium adındaki tek hücreli parazitlerdir. Bu parazitlerin tek rezervuarları insandır. Bu parazitlerin hepsi sıtmaya neden olur ve anofel tipi sivrisine?in ısırmasıyla bula??r. Bu sivrisinek, sıcak ve nemli yerlerde ya?ar. Bu parazitlerin yapm?? olduğu sıtmanın ?iddeti de?i?iktir.
S?tma türleri

  • P. Malarianın yapm?? olduğu sıtma türünde ate? 3 günde bir yükselir. Bu pazarzit vücuda girdikten uzun süre sonra bile sıtmaya neden olabilir. S?k kar??la??lan bir sıtma türü değildir.
  • P. Falciparumun neden olduğu sıtma, özellikle Asya’da sık görülür. Her gün ate? yükselebilir ve uzun sürelidir. En şiddetli sıtma tipidir.
  • P. Ovale ve P. Vivax’da ate? 48 saatte bir yükselir. Özellikle sıcakta, ate? fazla yükselmi?tir ve hararete neden olur. Ayrıca titreme görülür. Genelde Akdeniz ülkelerinde kar??la??lan bir sıtma tipidir.

S?tma belirtileri

S?tmanın belirtileri, nöbetler halinde ortaya çıkar. Enfeksiyona neden olan plazmodiumun türüne göre, belirtilerin ?iddeti, nöbetler ve görülme zamanları de?i?ir.

Nöbet ba?lamadan 2-3 gün önce hastada bazı belirtiler ortaya çıkar. Kişi, yorgun ve mutsuzdur. ??tah? azalmıştır. Bunun dışında ba?, bacak, sırt a?rıları görülebilir. S?tma nöbetinde ilk görülen durum, titremedir. 2 saate kadar uzayabilir. Bütün vücut sarsılır. Titreme sırasında, ate? yükselir. Bu ateşin ?iddeti, sıtmaya neden olan mikroba göre de?i?ir. Deri kurumu?tur ve sıcaklık hissi fazladır.

Ayrıca sıtmadan önce görülen başağrısı, nöbet boyunca da devam eder. Nabız yükselir ve hastada sinirlilik görülür. S?rt ve bacak a?rıları devam etmektedir.S?tmanın ilerlediği durumlarda karaciğer ve dalakta büyüme görülür. Dalak yırtılırsa, iç kanama meydana gelir. Kansızlık görülebilir. Ayrıca hasta, solunum güçlü?ü çekebilir.

S?tma tanıs?
S?tma mikrobunun yaygın olduğu yerlerden gelip gelmedi?iniz sorulur. Di?er hastalıklarla kar??tırmamak ve sıtmanın kesin tanısı için, hastadan alınan kan örneğinden, mikrobun kanda bulunup bulunmadı?? araştırılır. Plasmodiumların görülmesiyle, hastalığın tanısı konur.

S?tma tedavisi

Önceleri, Büyük ?skender dahil bir çok ki?inin ölümüne neden olan sıtma, günümüzde tedavisi kolay bir hale gelmi?tir. S?tmanın ilac? bulunulan co?rafi bölgeye göre deşişmektedir. Çünkü sıtmaya neden olan bazı plazmodium türleri, bazı ilaçlara kar?? direnç kazanm??tır. Fakat, genellikle sıtma tedavisinde kullanılan ilaç “klorokin” dir. Özellikle sıtma sava? dispanseri, sağlık ocaklar?, sıtma personelleri ücretsiz olarak bu hastalığı tedavi etmektedir. S?tmanın ilaçları sadece sıtma sava? dispanserinde bulunur ve ücretsizdir. Bu ilaçlar koruyucudur ya da tedavi edicidir. S?tmanın yaygın olduğu bir bölgeye seyahat etmeniz gerekiyorsa, bu koruyucu ilaçları almanız gerekir. Tedavi edici ilaçlar ise mikrobun ço?almasın? engelleyicidir. Son zamanlarda bilim adamları iki ilacın bir arada olduğu yeni bir sıtma ilac? geli?tirdiler. Bunun dışında hasta istirahat halinde olmalıdır ve vücudun direncini arttıracak besinlerle beslenmelidir.

S?tmadan korunma
S?tmadan korunmak için, bu hastalığa neden olan faktörün yani sivrisineklerin ortan kaldırılması ya da üremesini engelleyici tedbirlerin alınması gerekir. Bu yöntem daha önceleri uygulanm??tır.
Fakat günümüzde sıtmadan korunmak için sıtma hastalarının bulunup tedavi edilmesi önem kazanm??tır. Erken tan? ve tedaviyle parazitlerin kayna?? yok edilmektedir.Ayrıca sinek ?sır???ndan korunmak için (özellikle geceleri), sinek kovucu spreyler, sine?in ısırmasın? engelleyecek kıyafetler tercih edilebilir. Amaç, sivrisine?in vücuda temasın? önlemektir.
S?tmanın görüldüğü yerlere seyahat edecek ki?ilerin seyahatin birkaç hafta öncesinden, seyahat sonrasındaki birkaç hafta boyunca sıtma ilac? alması gerekir. Bu şekilde sıtmadan korunmu? olur.

S?tmanın yaygın olduğu yerler nüfüsun hızl? art?? gösterdiği yerlerdir. Ayrıca kasaba ve kentlerin yavaş yavaş birleşmesi ile sıtma mikrobunu kontrol altına almak gittikçe güçle?mektedir. Bu yüzden sıtmaya olan duyarlıl??ın arttırılmas?, sıtma için gerekli ilaç ve malzemelerin yeterince bulundurulması ?arttır. Bu yüzden devletin de sıtmaya yeterli bütçeyi ayırması gerekmektedir.