Sıtma nedir

Anofel cinsi sivrisinekler de bulunan parazitlerin insanları ısırmasıyla meydana gelen,  ateş ve titremeye neden olan yaygın bir enfeksiyon türüdür, sıtmanın bir diğer adı  malarya dır. Te?his ve tedavisi mümkündür ve kolaylıkla yapılır. Tedavi edilmediği takdirde ciddi problemlere yol açar ve hatta ölümcül olabilir.

Çok uzun zamandan beri bilinen bir hastalıktır. Dünyada 200 milyondan fazla kişinin bu hastalığa yakalandığı tahmin edilmektedir. Çoğunlukla Asya ve Afrika’da görülen bu hastalık, artık havayolu ulaşımı ile bütün dünyaya yayılmaktadır. İnsanoğlunun karşılaştığı en yaygın hastalıklardan biridir.
Ülkemizde en çok Akdeniz ve Güneydo?u Anadolu bölgesinde görülmektedir. Adana, Mersin, Gaziantep, en çok görülen yerlerdir.

S?tmanın nedeni, plazmodium adındaki tek hücreli parazitlerdir. Bu parazitlerin tek rezervuarları insandır. Bu parazitlerin hepsi sıtmaya neden olur ve anofel tipi sivrisine?in ısırmasıyla bulaşır. Bu sivrisinek, sıcak ve nemli yerlerde ya?ar. Bu parazitlerin yapmış olduğu sıtmanın şiddeti de?i?iktir.
S?tma türleri

  • P. Malarianın yapmış olduğu sıtma türünde ateş 3 günde bir yükselir. Bu pazarzit vücuda girdikten uzun süre sonra bile sıtmaya neden olabilir. Sık karşılaşılan bir sıtma türü değildir.
  • P. Falciparumun neden olduğu sıtma, özellikle Asya’da sık görülür. Her gün ateş yükselebilir ve uzun sürelidir. En şiddetli sıtma tipidir.
  • P. Ovale ve P. Vivax’da ateş 48 saatte bir yükselir. Özellikle sıcakta, ateş fazla yükselmi?tir ve hararete neden olur. Ayrıca titreme görülür. Genelde Akdeniz ülkelerinde karşılaşılan bir sıtma tipidir.

S?tma belirtileri

S?tmanın belirtileri, nöbetler halinde ortaya çıkar. Enfeksiyona neden olan plazmodiumun türüne göre, belirtilerin şiddeti, nöbetler ve görülme zamanları değişir.

Nöbet ba?lamadan 2-3 gün önce hastada bazı belirtiler ortaya çıkar. Kişi, yorgun ve mutsuzdur. ??tah? azalmıştır. Bunun dışında ba?, bacak, sırt ağrıları görülebilir. S?tma nöbetinde ilk görülen durum, titremedir. 2 saate kadar uzayabilir. Bütün vücut sarsılır. Titreme sırasında, ateş yükselir. Bu ateşin şiddeti, sıtmaya neden olan mikroba göre değişir. Deri kurumu?tur ve sıcaklık hissi fazladır.

Ayrıca sıtmadan önce görülen başağrısı, nöbet boyunca da devam eder. Nabız yükselir ve hastada sinirlilik görülür. Sırt ve bacak ağrıları devam etmektedir.S?tmanın ilerlediği durumlarda karaciğer ve dalakta büyüme görülür. Dalak yırtılırsa, iç kanama meydana gelir. Kansızlık görülebilir. Ayrıca hasta, solunum güçlüğü çekebilir.

S?tma tanıs?
S?tma mikrobunun yaygın olduğu yerlerden gelip gelmediğiniz sorulur. Diğer hastalıklarla karıştırmamak ve sıtmanın kesin tanısı için, hastadan alınan kan örneğinden, mikrobun kanda bulunup bulunmadığı araştırılır. Plasmodiumların görülmesiyle, hastalığın tanısı konur.

S?tma tedavisi

Önceleri, Büyük ?skender dahil bir çok kişinin ölümüne neden olan sıtma, günümüzde tedavisi kolay bir hale gelmi?tir. S?tmanın ilacı bulunulan co?rafi bölgeye göre değişmektedir. Çünkü sıtmaya neden olan bazı plazmodium türleri, bazı ilaçlara karşı direnç kazanm??tır. Fakat, genellikle sıtma tedavisinde kullanılan ilaç “klorokin” dir. Özellikle sıtma sava? dispanseri, sağlık ocaklar?, sıtma personelleri ücretsiz olarak bu hastalığı tedavi etmektedir. S?tmanın ilaçları sadece sıtma sava? dispanserinde bulunur ve ücretsizdir. Bu ilaçlar koruyucudur ya da tedavi edicidir. S?tmanın yaygın olduğu bir bölgeye seyahat etmeniz gerekiyorsa, bu koruyucu ilaçları almanız gerekir. Tedavi edici ilaçlar ise mikrobun çoğalmasın? engelleyicidir. Son zamanlarda bilim adamları iki ilacın bir arada olduğu yeni bir sıtma ilacı geliştirdiler. Bunun dışında hasta istirahat halinde olmalıdır ve vücudun direncini arttıracak besinlerle beslenmelidir.

S?tmadan korunma
S?tmadan korunmak için, bu hastalığa neden olan faktörün yani sivrisineklerin ortan kaldırılması ya da üremesini engelleyici tedbirlerin alınması gerekir. Bu yöntem daha önceleri uygulanm??tır.
Fakat günümüzde sıtmadan korunmak için sıtma hastalarının bulunup tedavi edilmesi önem kazanm??tır. Erken tanı ve tedaviyle parazitlerin kaynağı yok edilmektedir.Ayrıca sinek ?sır???ndan korunmak için (özellikle geceleri), sinek kovucu spreyler, sine?in ısırmasın? engelleyecek kıyafetler tercih edilebilir. Amaç, sivrisine?in vücuda temasın? önlemektir.
S?tmanın görüldüğü yerlere seyahat edecek kişilerin seyahatin birkaç hafta öncesinden, seyahat sonrasındaki birkaç hafta boyunca sıtma ilacı alması gerekir. Bu şekilde sıtmadan korunmuş olur.

S?tmanın yaygın olduğu yerler nüfüsun hızlı artış gösterdiği yerlerdir. Ayrıca kasaba ve kentlerin yavaş yavaş birleşmesi ile sıtma mikrobunu kontrol altına almak gittikçe güçle?mektedir. Bu yüzden sıtmaya olan duyarlıl??ın arttırılmas?, sıtma için gerekli ilaç ve malzemelerin yeterince bulundurulması şarttır. Bu yüzden devletin de sıtmaya yeterli bütçeyi ayırması gerekmektedir.